Giải Kết nối năng lực trang 7 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Định hướng tìm hiểu: Công nghệ sinh học được ứng dụng trong chọn, tạo giống cây lâm nghiệp nhằm rút ngắn thời gian tạo giống, tạo ra cây có năng suất cao, chất lượng gỗ tốt, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất lợi tốt hơn so với phương pháp chọn giống truyền thống. Có thể hệ thống các thành tựu theo các nhóm công nghệ sau:

a) Nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào (vi nhân giống)
- Nuôi cấy mô cho phép nhân nhanh hàng loạt cây con đồng đều về mặt di truyền, sạch bệnh, từ một lượng nhỏ mô của cây mẹ ưu tú (cây đầu dòng).
- Thành tựu tiêu biểu ở Việt Nam: nhân giống bằng nuôi cấy mô cho keo lai, bạch đàn lai, keo tai tượng, lát hoa, tếch, trầm hương… phục vụ trồng rừng nguyên liệu. Cây mô có độ đồng đều cao, sinh trưởng nhanh, năng suất gỗ vượt trội so với cây hạt.

b) Chọn giống nhờ chỉ thị phân tử (MAS) và lập bản đồ gene
- Sử dụng các chỉ thị DNA để phát hiện sớm cây mang gene quý (sinh trưởng nhanh, chất lượng gỗ tốt, kháng sâu bệnh) ngay ở giai đoạn cây con, giúp rút ngắn thời gian chọn lọc so với chọn giống theo kiểu hình kéo dài nhiều năm.
- Ứng dụng trong chọn giống bạch đàn, keo, thông… trên thế giới và bước đầu ở Việt Nam.

c) Công nghệ gene (tạo cây chuyển gene)
- Chuyển các gene mong muốn vào cây rừng để tạo giống có đặc tính mới: sinh trưởng nhanh, hàm lượng lignin thay đổi (thuận lợi cho sản xuất giấy, bột gỗ), kháng sâu, chịu hạn, chịu mặn.
- Ví dụ trên thế giới: cây dương (poplar), bạch đàn (eucalyptus) chuyển gene được nghiên cứu để tăng năng suất sinh khối và cải thiện tính chất gỗ.

d) Bảo tồn nguồn gene cây rừng quý hiếm
- Nuôi cấy mô, bảo quản lạnh (cryopreservation) hạt phấn, hạt giống, mô phân sinh để lưu giữ, bảo tồn nguồn gene các loài cây gỗ quý, cây đặc hữu có nguy cơ tuyệt chủng (ví dụ: sâm Ngọc Linh, bách xanh, pơ mu, trầm hương…).

Kết luận: Nhờ công nghệ sinh học, công tác chọn – tạo giống cây lâm nghiệp đã chuyển từ chọn lọc tự nhiên, lai tạo truyền thống (chậm, phụ thuộc thời tiết, thời gian dài) sang nhân giống nhanh, chủ động, tạo giống có định hướng về đặc tính; góp phần nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng và bảo tồn đa dạng sinh học.