Giải Câu hỏi trang 9 Chuyên đề Địa lí 12

Gợi ý trả lời

a) Quan niệm về thiên tai

Thiên tai là hiện tượng tự nhiên bất thường, có thể gây ra thiệt hại về người, tài sản, môi trường, điều kiện sống và làm gián đoạn các hoạt động kinh tế - xã hội.

Như vậy, thiên tai gắn liền với các hiện tượng tự nhiên nhưng chỉ được gọi là "thiên tai" khi chúng xảy ra bất thường và gây ra (hoặc có nguy cơ gây ra) hậu quả, thiệt hại cho con người và xã hội.

b) Đặc điểm của thiên tai

- Thiên tai mang tính quy luật: thường xảy ra theo mùa và theo từng vùng nhất định (ví dụ: mùa mưa bão, vùng ven biển, vùng núi…).
- Thiên tai có tính bất thường, bất ngờ, khó dự báo một cách chính xác về thời gian, địa điểm và mức độ.
- Thiên tai xảy ra ở nhiều nơi, với quy mô và mức độ tác động khác nhau; nhiều loại thiên tai có thể xảy ra đồng thời hoặc liên tiếp, làm tăng thêm thiệt hại.
- Thiên tai thường gây hậu quả nghiêm trọng về người, tài sản, môi trường và sự phát triển kinh tế - xã hội.
- Trong những năm gần đây, dưới tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai có xu hướng gia tăng cả về tần suất, cường độ và tính bất thường.

c) Nguyên nhân gây ra thiên tai

Thiên tai phát sinh do hai nhóm nguyên nhân chủ yếu:

- *Nguyên nhân tự nhiên:* do vị trí địa lí, đặc điểm địa hình, khí hậu, thủy văn, địa chất… của mỗi lãnh thổ. Đây là nhóm nguyên nhân chính, trực tiếp hình thành các hiện tượng tự nhiên bất thường như bão, lũ lụt, hạn hán, động đất, sạt lở đất…
- *Nguyên nhân do hoạt động của con người:* các hoạt động như phá rừng, khai thác tài nguyên quá mức, xây dựng không hợp lí, phát thải khí nhà kính gây biến đổi khí hậu… đã làm gia tăng nguy cơ, tần suất và mức độ nghiêm trọng của nhiều loại thiên tai.

d) Phân loại thiên tai

Có nhiều cách phân loại thiên tai, phổ biến nhất là dựa vào nguồn gốc phát sinh:

- *Thiên tai có nguồn gốc khí tượng - thủy văn:* bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, lốc, sét, mưa đá, rét hại, sương muối, nắng nóng…
- *Thiên tai có nguồn gốc địa chất - địa mạo:* động đất, sóng thần, sạt lở đất, sụt lún đất…
- Ngoài ra còn có các thiên tai khác như cháy rừng, nước dâng… liên quan đến nhiều quyển của lớp vỏ địa lí (khí quyển, thủy quyển, thạch quyển, sinh quyển).