Giải Luyện tập 2 trang 56 Chuyên đề Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Luyện tập 2 (trang 56) — Sơ đồ tác động của làng nghề đến kinh tế – xã hội và tài nguyên, môi trường ở nước ta

Làng nghề nước ta tác động theo hai chiều (tích cực và tiêu cực) tới ba nhóm lĩnh vực: kinh tế, xã hội và tài nguyên, môi trường. Có thể khái quát bằng sơ đồ nhánh sau:

```
┌──────────────────────────────┐
│ TÁC ĐỘNG CỦA LÀNG NGHỀ │
└──────────────┬───────────────┘
┌────────────────────────────────┼────────────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
┌─────────────────┐ ┌───────────────────┐ ┌────────────────────────┐
│ KINH TẾ │ │ XÃ HỘI │ │ TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG │
└────────┬────────┘ └─────────┬─────────┘ └───────────┬────────────┘
│ │ │
TÍCH CỰC: TÍCH CỰC: TÍCH CỰC:
• Thúc đẩy chuyển dịch cơ • Tạo nhiều việc làm, thu • Tận dụng được nguồn
cấu kinh tế nông thôn hút lao động (kể cả lao nguyên liệu, phế liệu
theo hướng tăng tỉ trọng động nông nhàn), tăng sẵn có ở địa phương
công nghiệp – dịch vụ thu nhập, góp phần xóa
• Tạo khối lượng hàng hóa đói giảm nghèo TIÊU CỰC:
lớn, đa dạng phục vụ • Giữ gìn, phát huy bản • Khai thác tài nguyên
tiêu dùng và xuất khẩu, sắc văn hóa, giá trị (đất, nước, gỗ, khoáng
tăng nguồn thu ngoại tệ truyền thống; phát triển sản...) quá mức → suy
• Tăng giá trị sản xuất, du lịch làng nghề giảm, cạn kiệt tài nguyên
đóng góp cho ngân sách TIÊU CỰC: • Chất thải (nước thải,
địa phương • Gia tăng phân hóa giàu khí thải, chất thải rắn,
TIÊU CỰC: nghèo; ảnh hưởng sức tiếng ồn) gây ô nhiễm
• Quy mô nhỏ, công nghệ khỏe, phát sinh bệnh môi trường nước, không
lạc hậu, sức cạnh tranh nghề nghiệp cho người khí, đất ở nhiều làng
và tính ổn định thấp lao động nghề
```

Giải thích ngắn gọn các nhánh của sơ đồ:

a) Về kinh tế:
- *Tích cực:* Làng nghề góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa (tăng tỉ trọng công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, giảm tỉ trọng nông nghiệp); tạo ra khối lượng hàng hóa lớn, đa dạng phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, đem lại nguồn thu ngoại tệ; tăng giá trị sản xuất và đóng góp cho ngân sách địa phương.
- *Tiêu cực:* Phần lớn cơ sở có quy mô nhỏ, vốn ít, công nghệ – thiết bị lạc hậu nên năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm còn hạn chế, sản xuất thiếu ổn định.

b) Về xã hội:
- *Tích cực:* Tạo nhiều việc làm, thu hút lao động tại chỗ (kể cả lao động lúc nông nhàn), góp phần tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo và hạn chế di cư ra đô thị; đồng thời giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, các giá trị và nghề truyền thống, tạo điều kiện phát triển du lịch làng nghề.
- *Tiêu cực:* Có thể làm gia tăng phân hóa giàu – nghèo; môi trường lao động ô nhiễm ảnh hưởng đến sức khỏe, phát sinh bệnh nghề nghiệp cho người dân.

c) Về tài nguyên, môi trường:
- *Tích cực:* Nhiều làng nghề tận dụng tốt nguồn nguyên liệu, phế liệu sẵn có của địa phương.
- *Tiêu cực (nổi bật nhất):* Việc khai thác tài nguyên (đất, nước, gỗ, khoáng sản...) quá mức làm suy giảm, cạn kiệt tài nguyên; chất thải sản xuất (nước thải, khí thải, chất thải rắn, tiếng ồn) ở nhiều làng nghề chưa được xử lí triệt để, gây ô nhiễm môi trường nước, không khí và đất.