Giải Câu hỏi trang 19 Chuyên đề Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Một số thiên tai khác ở nước ta

Ngoài bão, lũ lụt, hạn hán..., ở nước ta còn xảy ra nhiều thiên tai khác, tiêu biểu là sạt lở đất và xâm nhập mặn.

a) Sạt lở đất

- *Quan niệm:* Sạt lở đất là hiện tượng đất, đá và các vật liệu trên sườn dốc bị dịch chuyển, trượt xuống phía dưới dưới tác động của trọng lực, thường xảy ra đột ngột và nhanh chóng.

- *Nguyên nhân:*
+ Nguyên nhân tự nhiên: địa hình đồi núi dốc, cấu tạo đất đá dễ bị phong hoá, bở rời; mưa lớn kéo dài làm đất bị bão hoà nước, mất liên kết; động đất, rung chấn.
+ Nguyên nhân do con người: phá rừng, khai thác khoáng sản, mở đường, xây dựng công trình, canh tác không hợp lí trên sườn dốc làm mất lớp phủ thực vật và phá vỡ sự ổn định của sườn dốc.

- *Nơi thường xảy ra:* chủ yếu ở vùng đồi núi, nhất là khu vực Trung du và miền núi Bắc Bộ, vùng núi Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, Tây Nguyên; thường xảy ra vào mùa mưa bão. Ngoài ra còn có sạt lở bờ sông, bờ biển ở Đồng bằng sông Cửu Long.

- *Hậu quả:* vùi lấp nhà cửa, ruộng vườn, công trình giao thông; gây thiệt hại lớn về người và tài sản; làm gián đoạn giao thông, chia cắt các khu dân cư; phá huỷ môi trường, cảnh quan và ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống.

- *Biện pháp phòng chống:*
+ Trồng và bảo vệ rừng, phủ xanh đất trống đồi núi trọc để giữ đất, giữ nước.
+ Xây dựng các công trình chống sạt lở (kè, tường chắn, hệ thống thoát nước trên sườn dốc...).
+ Quy hoạch dân cư hợp lí, di dời dân ra khỏi vùng có nguy cơ cao.
+ Tăng cường cảnh báo, dự báo, theo dõi các khu vực có nguy cơ; nâng cao ý thức cộng đồng.

b) Xâm nhập mặn

- *Quan niệm:* Xâm nhập mặn là hiện tượng nước mặn (nước biển) theo sông, kênh rạch hoặc qua các tầng nước ngầm xâm nhập sâu vào vùng đất liền, làm cho nguồn nước và đất bị nhiễm mặn.

- *Nguyên nhân:*
+ Nguyên nhân tự nhiên: mùa khô kéo dài, lượng nước từ thượng nguồn đổ về ít nên không đủ sức đẩy mặn; thuỷ triều lên cao đưa nước biển vào sâu; nước biển dâng do biến đổi khí hậu; địa hình thấp, bằng phẳng ven biển.
+ Nguyên nhân do con người: khai thác, sử dụng nước quá mức ở thượng nguồn; việc xây dựng các hồ chứa, đập ở thượng lưu làm giảm lượng nước và phù sa về hạ lưu.

- *Nơi thường xảy ra:* các vùng ven biển, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng bằng sông Hồng và dải đồng bằng ven biển miền Trung; xảy ra mạnh nhất vào mùa khô (khoảng các tháng đầu năm).

- *Hậu quả:* thiếu nước ngọt cho sinh hoạt và sản xuất; đất bị nhiễm mặn làm giảm năng suất, thu hẹp diện tích canh tác; ảnh hưởng xấu đến cây trồng, vật nuôi, nuôi trồng thuỷ sản; gây thiệt hại kinh tế và khó khăn cho đời sống nhân dân.

- *Biện pháp phòng chống:*
+ Xây dựng và vận hành hợp lí hệ thống đê, cống, đập ngăn mặn, giữ ngọt.
+ Trữ nước ngọt, điều tiết nguồn nước hợp lí trong mùa khô.
+ Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi thích ứng (lựa chọn giống chịu mặn, mô hình lúa – tôm...).
+ Trồng và bảo vệ rừng ngập mặn ven biển.
+ Tăng cường dự báo, cảnh báo độ mặn; hợp tác quốc tế trong quản lí, sử dụng nguồn nước các sông xuyên biên giới.