Giải Vận dụng trang 20 Chuyên đề Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Mở đầu: Thiên tai thường xảy ra ở địa phương em (lấy ví dụ một tỉnh ven biển Trung Bộ) là bão kèm theo ngập lụt. Đây là loại thiên tai gây thiệt hại lớn nhất và xảy ra gần như hằng năm, nhất là vào mùa mưa bão (từ tháng 9 đến tháng 11). Dưới đây là phần trình bày theo bốn nội dung: hiện trạng, nguyên nhân, hậu quả và giải pháp.

a) Hiện trạng

- Mỗi năm địa phương em chịu ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp của khoảng 3 – 4 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, tập trung vào các tháng 9, 10, 11.
- Bão thường mang theo gió mạnh cấp 8 – 12, mưa rất lớn (có đợt mưa 300 – 500 mm trong 1 – 2 ngày), nước biển dâng ven bờ.
- Mưa lớn do bão kết hợp với địa hình dốc khiến các sông suối lên nhanh, gây ngập lụt trên diện rộng ở vùng đồng bằng ven biển và ngập úng cục bộ ở khu dân cư, đô thị.

b) Nguyên nhân

- *Nguyên nhân tự nhiên:*
+ Nước ta nằm trong khu vực nhiệt đới ẩm gió mùa, ven Biển Đông — nơi hình thành và đổ bộ của nhiều cơn bão.
+ Địa hình phần lớn là đồi núi, độ dốc lớn, sông ngắn và dốc nên nước tập trung và dồn về hạ lưu rất nhanh.
+ Mùa mưa trùng với mùa bão, lượng mưa tập trung lớn trong thời gian ngắn.
- *Nguyên nhân do con người:*
+ Rừng đầu nguồn bị chặt phá làm giảm khả năng giữ nước, điều hòa dòng chảy.
+ Hệ thống thoát nước, đê điều, hồ chứa ở một số nơi còn xuống cấp, chưa đồng bộ.
+ Xây dựng nhà cửa, công trình lấn chiếm dòng chảy, ao hồ tự nhiên làm cản trở tiêu thoát nước.

c) Hậu quả

- *Về người:* gây thương vong, người dân phải sơ tán, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sức khỏe (dễ phát sinh dịch bệnh sau lũ).
- *Về kinh tế:* ngập úng và gió bão làm hư hỏng nhà cửa, trường học, đường giao thông; ngập lụt phá hủy mùa màng, cuốn trôi gia súc, gia cầm, ao nuôi thủy sản, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp.
- *Về môi trường:* gây xói mòn, sạt lở đất, ô nhiễm nguồn nước, suy giảm chất lượng đất canh tác.

d) Giải pháp

- *Giải pháp công trình:* xây dựng và tu bổ đê, kè chống sạt lở; nạo vét, khơi thông kênh mương, hệ thống thoát nước; xây dựng hồ chứa để điều tiết lũ.
- *Giải pháp phi công trình:*
+ Trồng và bảo vệ rừng, nhất là rừng đầu nguồn và rừng phòng hộ ven biển để giảm sức gió và giữ nước.
+ Theo dõi, dự báo và cảnh báo sớm bão, lũ; chủ động chằng chống nhà cửa, sơ tán dân khỏi vùng nguy hiểm.
+ Quy hoạch dân cư hợp lí, không xây dựng lấn chiếm dòng chảy; chuyển đổi mùa vụ, cơ cấu cây trồng vật nuôi để né tránh mùa bão lũ.
+ Tuyên truyền, nâng cao ý thức và kĩ năng phòng chống thiên tai cho người dân; chuẩn bị phương châm "4 tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ).

Kết luận: Bão và ngập lụt là thiên tai thường xuyên, gây nhiều thiệt hại ở địa phương em. Để phòng chống hiệu quả cần kết hợp đồng bộ giữa giải pháp công trình và phi công trình, trong đó chủ động phòng ngừa, dự báo sớm và nâng cao ý thức cộng đồng là quan trọng nhất.