Giải Câu hỏi 6 trang 46 Chuyên đề Hoá học 12

Lời giải

## a) Phức chất nào có đồng phân cis–, trans–?

Cơ sở: Đồng phân cis–trans (đồng phân hình học) chỉ xuất hiện ở phức chất vuông phẳng (hoặc bát diện) có dạng $[MA_2B_2]$ — tức có hai loại phối tử khác nhau, mỗi loại hai phối tử. Phức thẳng (số phối trí 2) và phức tứ diện (số phối trí 4) không có đồng phân hình học, vì mọi vị trí phối trí đều tương đương, không phân biệt được "kề nhau" hay "đối nhau".

Xét từng phức chất:

| Phức chất | Số phối trí | Dạng hình học | Loại phối tử | Có cis–trans? |
|---|---|---|---|---|
| $[\text{Ag}(\text{NH}_3)_2]^+$ | 2 | thẳng | $MA_2$ | Không |
| $[\text{ZnCl}_4]^{2-}$ | 4 | tứ diện | $MA_4$ | Không |
| $[\text{Ni}(\text{CN})_4]^{2-}$ | 4 | vuông phẳng | $MA_4$ | Không |
| $[\text{PtCl}_2(\text{NH}_3)_2]$ | 4 | vuông phẳng | $MA_2B_2$ | Có |

- $[\text{Ag}(\text{NH}_3)_2]^+$: số phối trí 2, cấu trúc thẳng, chỉ có một cách sắp xếp $\Rightarrow$ không có đồng phân.
- $[\text{ZnCl}_4]^{2-}$: $\text{Zn}^{2+}$ có cấu hình $d^{10}$, phức tứ diện; bốn vị trí tương đương và các phối tử giống nhau $\Rightarrow$ không có đồng phân.
- $[\text{Ni}(\text{CN})_4]^{2-}$: vuông phẳng nhưng cả bốn phối tử đều là $\text{CN}^-$ (dạng $MA_4$) $\Rightarrow$ chỉ một cách sắp xếp, không có đồng phân.
- $[\text{PtCl}_2(\text{NH}_3)_2]$: vuông phẳng, có hai phối tử $\text{Cl}^-$ và hai phối tử $\text{NH}_3$ (dạng $MA_2B_2$) $\Rightarrow$ có đồng phân cis–trans.

Kết luận a): Chỉ có $[\text{PtCl}_2(\text{NH}_3)_2]$ có đồng phân cis–, trans–.

##

b) Vẽ đồng phân cis–, trans– của $[\text{PtCl}_2(\text{NH}_3)_2]$

Nguyên tử $\text{Pt}$ ở tâm hình vuông, 4 phối tử ở 4 đỉnh.

- Đồng phân cis–: hai phối tử $\text{Cl}$ ở hai vị trí kề nhau, góc $\widehat{\text{Cl–Pt–Cl}} = 90^\circ$.

```
Cl NH₃
\ /
Pt
/ \
Cl NH₃
```

- Đồng phân trans–: hai phối tử $\text{Cl}$ ở hai vị trí đối diện nhau, góc $\widehat{\text{Cl–Pt–Cl}} = 180^\circ$.

```
Cl NH₃
\ /
Pt
/ \
H₃N Cl
```

Hai đồng phân này có tính chất khác nhau: *cis*-$[\text{PtCl}_2(\text{NH}_3)_2]$ (cisplatin) là thuốc chống ung thư, còn *trans*-$[\text{PtCl}_2(\text{NH}_3)_2]$ hầu như không có hoạt tính đó.

Đáp số