Giải Vận dụng 1 trang 23 Chuyên đề Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Lựa chọn nhiệm vụ: Viết bài giới thiệu về một tín ngưỡng/tôn giáo có ấn tượng nhất với chủ đề *"Đi tìm mạch nguồn văn hoá của dân tộc"*.

Tín ngưỡng được chọn: Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt.

---

### ĐI TÌM MẠCH NGUỒN VĂN HOÁ CỦA DÂN TỘC
### — Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt —

a) Mở đầu – Lí do chọn đề tài

Trong vô vàn giá trị tinh thần làm nên bản sắc Việt Nam, có một dòng chảy âm thầm mà bền bỉ, đi qua mọi thăng trầm lịch sử: đó là tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Với em, không hình ảnh nào gần gũi và thiêng liêng hơn bàn thờ gia tiên trong mỗi nếp nhà Việt, nơi khói hương ngày Tết, ngày giỗ nối liền người sống với người đã khuất. Chính từ nét sinh hoạt tưởng chừng bình dị ấy, em nhận ra một *mạch nguồn văn hoá* chảy suốt chiều dài dân tộc.

b) Nguồn gốc và nội dung của tín ngưỡng

- *Nguồn gốc:* Thờ cúng tổ tiên bắt nguồn từ quan niệm "vạn vật hữu linh" và niềm tin linh hồn người chết vẫn tồn tại, dõi theo, phù hộ con cháu. Trên nền kinh tế nông nghiệp lúa nước và tổ chức gia đình – dòng họ – làng xã bền chặt, tín ngưỡng này sớm trở thành sinh hoạt phổ biến nhất của người Việt.
- *Đối tượng thờ cúng:* tổ tiên trong gia đình, dòng họ; mở rộng ra là Thành hoàng làng, các vị tổ nghề và cao nhất là Quốc Tổ – các Vua Hùng.
- *Hình thức thể hiện:* lập bàn thờ gia tiên, hương khói ngày sóc – vọng (mồng một, ngày rằm), lễ giỗ, Tết Nguyên đán; nhà thờ họ, gia phả; lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (mồng 10 tháng Ba âm lịch) với câu ca: *"Dù ai đi ngược về xuôi / Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng mười tháng Ba"*.

c) Giá trị văn hoá – đây chính là "mạch nguồn" của dân tộc

- *Về đạo lí:* nuôi dưỡng lòng hiếu thảo, đạo lí "uống nước nhớ nguồn", "ăn quả nhớ kẻ trồng cây", giáo dục con cháu biết ơn thế hệ đi trước.
- *Về cố kết cộng đồng:* gắn bó các thành viên trong gia đình, dòng họ, làng xã; Giỗ Tổ Hùng Vương kết nối cả cộng đồng dân tộc theo tinh thần "con Lạc cháu Hồng", củng cố ý thức về cội nguồn chung.
- *Về bản sắc:* là tín ngưỡng bản địa, có sức sống mãnh liệt, dung hợp hài hoà với Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo nhưng vẫn giữ cốt cách riêng của người Việt. Năm 2012, *Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ* được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại – một minh chứng cho tầm vóc của mạch nguồn ấy.

d) Trách nhiệm của bản thân

Là học sinh, em hiểu rằng gìn giữ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên không phải là hình thức mê tín, mà là bảo vệ một giá trị đạo đức – văn hoá cốt lõi. Em sẽ: trân trọng và tham gia các dịp giỗ, Tết của gia đình – dòng họ; tìm hiểu gia phả, lịch sử quê hương; thực hành thờ cúng văn minh, tiết kiệm; đồng thời tuyên truyền để bạn bè cùng hiểu và tự hào về cội nguồn.

e) Kết luận

Từ bàn thờ gia tiên nhỏ bé đến Đền Hùng linh thiêng, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là sợi chỉ đỏ nối liền quá khứ – hiện tại – tương lai của dân tộc Việt Nam. Đi tìm mạch nguồn văn hoá của dân tộc, em đã tìm thấy nó ngay trong nén hương con cháu dâng lên tổ tiên mỗi ngày.