Giải Câu hỏi trang 14 Chuyên đề Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

1. Nét cơ bản về đối tượng thờ cúng, lịch sử phát triển và giá trị của tín ngưỡng thờ Thành hoàng

a) *Đối tượng thờ cúng*

- Thành hoàng là vị thần được cộng đồng làng xã suy tôn làm vị thần bảo trợ, cai quản và che chở cho cuộc sống của cả làng. Mỗi làng của người Việt (nhất là ở vùng đồng bằng Bắc Bộ) thường thờ một hoặc một số vị Thành hoàng riêng.
- Đối tượng được thờ làm Thành hoàng rất đa dạng:
+ Các nhân vật lịch sử có công với nước, với dân (anh hùng dân tộc, danh tướng, danh nhân).
+ Những người có công khai phá, lập làng, truyền nghề (Thành hoàng là tổ nghề, người lập ấp).
+ Các vị thần tự nhiên hoặc nhân vật huyền thoại được dân gian tôn kính.
- Thành hoàng thường được thờ tại đình làng – trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa và hành chính của làng xã xưa.

b) *Lịch sử phát triển*

- Tín ngưỡng thờ Thành hoàng có nguồn gốc lâu đời, tiếp thu và bản địa hóa từ tín ngưỡng thờ thần bảo hộ thành trì du nhập từ bên ngoài, kết hợp với tục thờ thần bản địa của người Việt.
- Tín ngưỡng này phát triển mạnh và được định hình rõ nét gắn liền với sự ra đời, củng cố của làng xã và thiết chế đình làng.
- Dưới các triều đại quân chủ, nhà nước đã công nhận, ban sắc phong cho các vị Thành hoàng, qua đó chính thức hóa và làm cho tín ngưỡng ngày càng lan rộng, bền chặt trong đời sống cộng đồng. Cho đến nay, thờ Thành hoàng vẫn là một tín ngưỡng phổ biến ở nhiều làng quê Việt Nam.

c) *Giá trị của tín ngưỡng thờ Thành hoàng*

- Giá trị cố kết cộng đồng: là sợi dây tinh thần gắn kết các thành viên trong làng, tạo nên ý thức cộng đồng và tình làng nghĩa xóm.
- Giá trị đạo đức – giáo dục: thể hiện đạo lí "uống nước nhớ nguồn", biết ơn những người có công với làng, với nước; răn dạy con cháu sống hướng thiện.
- Giá trị văn hóa: gắn với đình làng và các lễ hội làng, góp phần bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống (nghi lễ, trò diễn dân gian, phong tục).
- Giá trị lịch sử: lưu giữ kí ức về quá trình dựng làng, giữ nước và tôn vinh các nhân vật lịch sử, danh nhân của dân tộc.

2. Chia sẻ về tín ngưỡng thờ Thành hoàng ở địa phương

(Đây là câu hỏi mở, học sinh trình bày theo hiểu biết và trải nghiệm thực tế của bản thân. Gợi ý cách trình bày:)

- *Giới thiệu:* Ở địa phương em (làng/xã…), người dân thờ Thành hoàng tại đình làng. Vị Thành hoàng được thờ là … (nêu tên, có thể là người có công khai làng, lập ấp hoặc một danh tướng, anh hùng dân tộc).
- *Nơi thờ và nghi lễ:* Đình làng là nơi thờ chính; hằng năm dân làng tổ chức lễ hội (thường vào dịp đầu xuân hoặc ngày giỗ của Thành hoàng) với các nghi thức rước kiệu, tế lễ, dâng hương cùng nhiều trò chơi, diễn xướng dân gian.
- *Ý nghĩa, cảm nhận:* Qua các hoạt động đó, em cảm nhận được sự gắn bó của cộng đồng, lòng biết ơn đối với tiền nhân và niềm tự hào về truyền thống văn hóa của quê hương; từ đó có ý thức giữ gìn và phát huy nét đẹp tín ngưỡng này.