Giải Bài 2 trang 70 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

## Phân tích sự khác nhau về mục tiêu nghiên cứu giữa các cặp đề tài

Nhận xét chung về nguyên tắc so sánh: Trong mỗi cặp, đề tài thứ nhất đặt vấn đề theo hướng *rộng, khái quát*, hướng tới việc khám phá và đánh giá giá trị/đặc sắc của bản thân một tác phẩm (hoặc hiện tượng sáng tác) cụ thể. Đề tài thứ hai thu hẹp và *định hướng lại* vấn đề: lấy tác phẩm ấy làm ngữ liệu, làm dẫn chứng để làm sáng tỏ đặc điểm của một trường phái / khuynh hướng / phong cách văn học (lãng mạn, hiện thực, tượng trưng – siêu thực…). Nói cách khác, đề tài hai luôn nhằm *soi chiếu tác phẩm dưới lăng kính của một trào lưu văn học*, nên mục tiêu mang tính lí luận – khái quát hóa cao hơn.

### a.
- *Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết "Những người khốn khổ" của Vích-to Huy-gô*: mục tiêu là khám phá, mô tả và đánh giá tài năng, các thủ pháp nghệ thuật khắc họa nhân vật của riêng Huy-gô trong tác phẩm (ngoại hình, nội tâm, hành động, tương phản, điển hình hóa…). Trọng tâm là cái hay, cái độc đáo của tác phẩm cụ thể.
- *Tìm hiểu nguyên tắc xây dựng hình tượng nhân vật của chủ nghĩa lãng mạn qua tiểu thuyết "Những người khốn khổ"*: mục tiêu là rút ra và minh họa những NGUYÊN TẮC chung của chủ nghĩa lãng mạn (lí tưởng hóa, phóng đại, tương phản gay gắt thiện – ác, nhân vật phi thường, đề cao tình cảm…); tác phẩm chỉ là dẫn chứng để chứng minh đặc trưng của trào lưu.
→ Khác nhau: một bên nghiên cứu *nghệ thuật của tác phẩm*; một bên nghiên cứu *đặc điểm của trường phái lãng mạn* thông qua tác phẩm.

### b.
- *Tình huống truyện độc đáo trong tác phẩm "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân*: mục tiêu là phân tích cái độc đáo, mới lạ của tình huống (cuộc gặp gỡ éo le giữa Huấn Cao và viên quản ngục, cảnh cho chữ "xưa nay chưa từng có") để thấy giá trị và tài năng riêng của Nguyễn Tuân.
- *Tính chất lãng mạn của tình huống truyện trong "Chữ người tử tù"*: mục tiêu là làm rõ chất lãng mạn biểu hiện trong tình huống (sự khác thường, lí tưởng hóa cái đẹp, sự đối lập giữa hoàn cảnh tù ngục tăm tối và vẻ đẹp thiên lương), qua đó soi chiếu tác phẩm theo đặc trưng của khuynh hướng lãng mạn.
→ Khác nhau: một bên hướng tới *sự độc đáo của tình huống trong tác phẩm*; một bên hướng tới *đặc điểm thi pháp lãng mạn thể hiện qua tình huống*.

### c.
- *Những giá trị nổi bật của truyện ngắn "Chí Phèo" (Nam Cao)*: mục tiêu rộng và tổng hợp – khảo sát nhiều mặt giá trị của tác phẩm: giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo, giá trị nghệ thuật (xây dựng nhân vật điển hình, kết cấu, ngôn ngữ…).
- *Phong cách hiện thực trong truyện ngắn "Chí Phèo" của Nam Cao*: mục tiêu hẹp và tập trung – chỉ làm rõ những biểu hiện của phong cách / chủ nghĩa hiện thực (phản ánh chân thực hiện thực xã hội, điển hình hóa, phê phán, tính khách quan…), dùng tác phẩm để minh họa đặc trưng của khuynh hướng hiện thực.
→ Khác nhau: một bên nghiên cứu *toàn bộ giá trị của tác phẩm*; một bên chỉ nghiên cứu *phương diện phong cách hiện thực*.

### d.
- *Hình tượng cái tôi trong thơ Xuân Diệu thời trước Cách mạng*: mục tiêu mô tả, phân tích đặc điểm của cái tôi trữ tình Xuân Diệu nói chung (niềm khát khao giao cảm, nỗi ám ảnh thời gian, tình yêu cuộc sống trần thế…) – nghiên cứu bản thân hình tượng cái tôi của nhà thơ.
- *Cái tôi lãng mạn chủ nghĩa trong thơ Xuân Diệu thời trước Cách mạng*: mục tiêu định tính cái tôi ấy theo khuynh hướng lãng mạn, chỉ ra những nét thuộc về bản chất của chủ nghĩa lãng mạn (đề cao cá nhân, cảm xúc mãnh liệt, cái tôi cô đơn, khát vọng vượt thực tại…); cái tôi Xuân Diệu trở thành dẫn chứng cho đặc trưng cái tôi lãng mạn.
→ Khác nhau: một bên nghiên cứu *hình tượng cái tôi của riêng Xuân Diệu*; một bên nghiên cứu *biểu hiện của cái tôi lãng mạn chủ nghĩa qua thơ Xuân Diệu*.

### e.
- *Đặc sắc nghệ thuật của bài thơ "Đàn ghi ta của Lor-ca" (Thanh Thảo)*: mục tiêu bao quát mọi phương diện nghệ thuật của bài thơ (hình ảnh, nhạc tính, kết cấu, ngôn ngữ, biểu tượng…) để thấy cái hay, cái mới của tác phẩm.
- *Dấu ấn tượng trưng, siêu thực trong bài thơ "Đàn ghi ta của Lor-ca"*: mục tiêu chỉ tập trung vào một phương diện – những biểu hiện của thủ pháp tượng trưng và siêu thực (hình ảnh biểu tượng, liên tưởng phi logic, tính nhạc, sự mờ nhòe nghĩa…), dùng bài thơ để minh họa cho đặc trưng của trường phái thơ tượng trưng – siêu thực.
→ Khác nhau: một bên nghiên cứu *toàn bộ đặc sắc nghệ thuật của bài thơ*; một bên chỉ nghiên cứu *dấu ấn của khuynh hướng tượng trưng – siêu thực trong bài thơ*.

### Kết luận
Trong mọi cặp, đề tài thứ nhất có mục tiêu rộng, hướng vào giá trị/đặc sắc của tự thân tác phẩm (hiện tượng); đề tài thứ hai có mục tiêu hẹp hơn nhưng khái quát hơn về lí luận: dùng tác phẩm làm dẫn chứng để làm sáng tỏ đặc điểm của một trường phái/khuynh hướng/phong cách văn học (lãng mạn, hiện thực, tượng trưng – siêu thực).