Giải Câu 2 trang 77 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Bối cảnh câu hỏi: Ở câu 1, bài viết (bài nghiên cứu mẫu trong SGK) đã xác định phong cách sáng tác của *Nhớ rừng* là phong cách lãng mạn (thuộc trào lưu Thơ mới lãng mạn 1932–1945). Câu 2 yêu cầu chỉ ra những dấu ấn cụ thể của phong cách lãng mạn ấy mà tác giả bài viết nhận thấy trong bài thơ. Có thể hệ thống thành các dấu ấn sau:

a) Cái tôi cá nhân mãnh liệt, đầy khát vọng tự do

Bài thơ mượn lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú để bộc lộ một cái tôi trữ tình giàu cảm xúc — đặc trưng cốt lõi của phong cách lãng mạn. Con hổ chính là biểu tượng cho cái tôi kiêu hãnh, không chịu khuất phục trước thực tại tù túng, luôn khao khát được sống tự do, phóng khoáng ("Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt", "Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua"). Khát vọng tự do cháy bỏng là cảm hứng chủ đạo của chủ nghĩa lãng mạn.

b) Thái độ bất hòa, chán ghét thực tại tầm thường, giả tạo

Phong cách lãng mạn thường thể hiện sự đối lập gay gắt giữa lí tưởng và hiện thực. Trong bài thơ, con hổ khinh bỉ, chán ghét cảnh vườn bách thú — thế giới nhân tạo "tầm thường, giả dối": "Những cảnh sửa sang, tầm thường, giả dối / Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng…". Đây là dấu ấn của tâm trạng "bất hòa với thực tại", một đặc điểm nổi bật của cái tôi lãng mạn.

c) Khuynh hướng hướng về quá khứ huy hoàng, về thế giới mộng tưởng, phi thường

Cảm hứng lãng mạn luôn tìm về cái cao cả, kì vĩ, khác thường và thường thoát li thực tại bằng hồi tưởng, mộng tưởng. Phần lớn bài thơ là nỗi "nhớ rừng" — nhớ về "thuở tung hoành hống hách những ngày xưa", về chốn "nước non hùng vĩ", về tư thế chúa tể oai linh giữa đại ngàn. Bức tranh "bộ tranh tứ bình" (những đêm vàng, những ngày mưa, những bình minh, những chiều lênh láng máu) là thế giới lí tưởng, phi thường trong tâm tưởng, đối lập hoàn toàn với thực tại.

d) Cảm xúc nồng nàn, mãnh liệt và trí tưởng tượng phong phú, bay bổng

Mạch thơ tràn đầy những cảm xúc cực điểm: căm hờn, uất ức, kiêu hãnh, tiếc nuối, đau đớn. Trí tưởng tượng lãng mạn dựng nên những hình ảnh tráng lệ, kì vĩ, giàu màu sắc và chất tạo hình ("đêm vàng bên bờ suối", "mảnh mặt trời gay gắt", "chiều lênh láng máu sau rừng"). Cảm xúc dâng trào thể hiện qua câu cảm thán, câu hỏi tu từ liên tiếp ("Nào đâu những đêm vàng…?", "Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?").

e) Hình thức nghệ thuật phóng khoáng, phù hợp cảm xúc lãng mạn

Thể thơ tám chữ tự do, nhịp điệu linh hoạt, giọng điệu khi dồn dập dữ dội, khi trầm lắng thiết tha; ngôn ngữ giàu nhạc tính và hình ảnh — tất cả góp phần diễn tả trọn vẹn thế giới cảm xúc mãnh liệt, tạo nên dấu ấn tiêu biểu của phong cách thơ lãng mạn.

Khái quát: Những dấu ấn trên cho thấy *Nhớ rừng* mang đậm đặc trưng của phong cách sáng tác lãng mạn: đề cao cái tôi cá nhân và khát vọng tự do, bất hòa với thực tại, hướng về quá khứ – mộng tưởng phi thường, cảm xúc mãnh liệt cùng trí tưởng tượng bay bổng được thể hiện qua hình thức nghệ thuật phóng khoáng.