Giải Câu 3 trang 77 Chuyên đề Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích đề: Câu hỏi yêu cầu nhận xét về vai trò, ý nghĩa của những đoạn trong bài báo cáo (bài nghiên cứu) phân tích *nét độc đáo của tác phẩm* so với *phong cách sáng tác chung của trường phái*; đồng thời chỉ ra ý trong phần Tri thức tổng quát hỗ trợ cho việc hiểu vấn đề. Ngữ liệu minh họa: *Nhớ rừng* (Thế Lữ) – một tác phẩm tiêu biểu của phong trào Thơ mới.

a) Ý nghĩa của những đoạn phân tích nét độc đáo của tác phẩm so với phong cách chung của trường phái

- Làm nổi bật cái riêng, cái mới của tác phẩm: Khi nghiên cứu một tác phẩm thuộc một trào lưu/trường phái, nếu chỉ chỉ ra những điểm *giống* với đặc trưng chung thì bài viết mới chứng minh được tác phẩm *thuộc về* trường phái đó. Những đoạn phân tích nét độc đáo giúp cho thấy tác phẩm không phải bản sao của khuôn mẫu chung mà có đóng góp, sáng tạo riêng của tác giả. Ví dụ ở *Nhớ rừng*: cùng mang tinh thần Thơ mới (đề cao cái tôi cá nhân, cảm xúc lãng mạn, giải phóng khỏi niêm luật thơ cũ), nhưng Thế Lữ sáng tạo riêng ở việc *mượn lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú* để kín đáo gửi gắm nỗi chán ghét thực tại tù túng và khát vọng tự do – một hình tượng và giọng điệu bi tráng, hùng hồn, khác với cái lãng mạn mơ mộng, ủy mị thường gặp.

- Khẳng định giá trị và vị trí của tác phẩm: Chính nét độc đáo mới làm nên sức sống và tầm vóc của tác phẩm, lí giải vì sao nó được xem là *tiêu biểu*, là *đỉnh cao* chứ không bị hòa lẫn, chìm khuất trong hàng loạt sáng tác cùng trào lưu. Nhờ đó bài báo cáo đánh giá được đúng đóng góp của tác phẩm và tác giả vào trường phái.

- Thể hiện phong cách, cá tính sáng tạo của tác giả: Nét độc đáo của tác phẩm thường gắn với dấu ấn riêng của người viết (cách chọn hình tượng, giọng điệu, ngôn ngữ, nhạc điệu…). Phân tích điểm này giúp người đọc hiểu phong cách nghệ thuật của tác giả trong tương quan với phong cách chung của cả trường phái.

- Tăng tính thuyết phục, chiều sâu và sự khách quan cho bài nghiên cứu: Đặt tác phẩm trong thế *vừa gắn bó vừa vượt lên* khỏi khuôn mẫu chung, bài viết thể hiện cái nhìn biện chứng về mối quan hệ giữa *cái chung* của trường phái và *cái riêng* của tác phẩm, tránh được lối quy chụp, đánh đồng mọi tác phẩm trong cùng trào lưu; nhờ vậy nhận định đưa ra có cơ sở và sức nặng hơn.

b) Ý trong phần Tri thức tổng quát giúp hiểu thêm về vấn đề

- Ý nói về mối quan hệ giữa trào lưu/trường phái văn học và cá tính sáng tạo của nhà văn: một trường phái có những *đặc điểm chung* (quan niệm nghệ thuật, đề tài, cảm hứng chủ đạo, thủ pháp…) tạo nên diện mạo thống nhất, nhưng mỗi tác phẩm, mỗi tác giả vẫn mang *dấu ấn riêng*, có sáng tạo độc đáo. Chính ý này là cơ sở lí luận cho thấy việc phân tích nét độc đáo của tác phẩm so với phong cách chung là cần thiết: nó cho phép nhận ra tác phẩm vừa mang đặc trưng của trường phái, vừa là một hiện tượng nghệ thuật độc lập, có giá trị riêng.

- (Có thể bổ sung) Ý về đặc điểm của chủ nghĩa lãng mạn / phong trào Thơ mới trong Tri thức tổng quát giúp ta xác định đâu là *phong cách chung* để lấy làm hệ quy chiếu, từ đó mới chỉ ra được đâu là chỗ *Nhớ rừng* đi theo khuôn mẫu và đâu là chỗ tác phẩm tạo ra nét riêng.