Giải Dừng lại và suy ngẫm 3 trang 41 Chuyên đề Sinh học 12
Đề bài
Vì sao không nên sử dụng các biện pháp kiểm soát sinh học khi sâu hại bùng phát thành dịch?
Lời giải
Kiểm soát sinh học là biện pháp dùng các thiên địch (loài ăn thịt, kí sinh) hoặc vi sinh vật gây bệnh để khống chế số lượng sâu hại, duy trì chúng ở mức thấp dưới ngưỡng gây hại. Vì vậy, khi sâu hại đã bùng phát thành dịch thì biện pháp này không còn phù hợp, do các lí do sau:
- Tác dụng chậm: Thiên địch cần có thời gian để sinh sản, tăng số lượng rồi mới tiêu diệt được sâu hại. Trong khi đó, dịch sâu hại lại phát triển và gây hại rất nhanh, nên biện pháp sinh học không kịp khống chế, cây trồng sẽ bị thiệt hại nặng trước khi thiên địch kịp phát huy tác dụng.
- Mất cân đối về số lượng: Khi bùng phát thành dịch, mật độ sâu hại tăng lên rất lớn, vượt xa số lượng thiên địch sẵn có trong quần thể. Lượng thiên địch quá ít so với lượng sâu hại khổng lồ nên không thể tiêu diệt kịp, hiệu quả kiểm soát rất thấp.
- Không đáp ứng yêu cầu dập dịch: Lúc dịch bùng phát cần biện pháp làm giảm nhanh số lượng sâu hại (ví dụ dùng thuốc trừ sâu); còn kiểm soát sinh học chỉ phù hợp để phòng ngừa và duy trì sâu hại ở mức thấp một cách lâu dài, chứ không có tác dụng dập dịch tức thời.
Do đó, khi sâu hại đã bùng phát thành dịch thì không nên chỉ dựa vào các biện pháp kiểm soát sinh học.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
