Giải Câu hỏi trang 13 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM (trang 13)

Khi ứng dụng sinh học phân tử (tạo sinh vật biến đổi gene, liệu pháp gene, giải trình tự hệ gene, chẩn đoán phân tử…) vào thực tiễn, cần tuân thủ hai nhóm nguyên tắc sau.

a) Nguyên tắc an toàn sinh học

An toàn sinh học là việc áp dụng các biện pháp nhằm ngăn ngừa, hạn chế tác hại của sinh vật (đặc biệt là sinh vật biến đổi gene, vi sinh vật, tác nhân gây bệnh) đối với sức khoẻ con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường. Các nguyên tắc chính:

- Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, quy trình và tiêu chuẩn kĩ thuật về an toàn sinh học khi nghiên cứu, sản xuất và sử dụng.
- Đánh giá và kiểm soát rủi ro trước, trong và sau khi tiến hành; phân loại mức độ nguy hiểm của đối tượng nghiên cứu để có biện pháp phòng ngừa phù hợp.
- Thực hiện thí nghiệm trong phòng thí nghiệm đạt chuẩn an toàn sinh học, có trang thiết bị bảo hộ (găng tay, khẩu trang, tủ cấy an toàn…) và quy trình khử trùng đầy đủ.
- Quản lí, xử lí chất thải sinh học (mẫu vật, dụng cụ, sinh vật biến đổi gene…) đúng quy định trước khi thải ra môi trường.
- Ngăn ngừa sự phát tán, lây lan sinh vật biến đổi gene và các tác nhân sinh học ra môi trường tự nhiên, tránh gây mất cân bằng sinh thái và ảnh hưởng đến đa dạng sinh học.

b) Nguyên tắc đạo đức sinh học

Đạo đức sinh học là những quy tắc ứng xử, chuẩn mực đạo đức mà con người phải tuân theo khi nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu sinh học, nhằm bảo đảm lợi ích và tôn trọng con người cũng như các sinh vật khác. Các nguyên tắc chính:

- Tôn trọng quyền con người: bảo đảm sự tự nguyện, có sự đồng ý của đối tượng tham gia nghiên cứu; giữ bí mật thông tin di truyền và thông tin cá nhân.
- Không gây hại: các ứng dụng phải hướng tới lợi ích cho con người và xã hội, không được dùng để gây hại, kì thị hay phân biệt đối xử dựa trên đặc điểm di truyền.
- Công bằng và minh bạch: bảo đảm mọi người được tiếp cận thành tựu một cách công bằng; thông tin nghiên cứu, ứng dụng phải trung thực, rõ ràng.
- Cân nhắc hài hoà giữa lợi ích và nguy cơ đối với cá nhân, cộng đồng và môi trường; tôn trọng sự sống, các giá trị văn hoá, tín ngưỡng và các loài sinh vật khác.
- Chịu trách nhiệm trước xã hội về các kết quả và hậu quả có thể xảy ra của nghiên cứu, ứng dụng.

Hai nhóm nguyên tắc này phải được thực hiện đồng thời để việc ứng dụng sinh học phân tử vừa an toàn, vừa nhân văn và bền vững.

Đáp số