Giải Câu hỏi 2 trang 52 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

Quan điểm sinh thái học: Kiểm soát sinh học là biện pháp dựa vào các mối quan hệ sinh thái (quan hệ dinh dưỡng, cạnh tranh, vật dữ – con mồi, vật kí sinh – vật chủ…) và dựa vào tính đa dạng của quần xã để khống chế số lượng sinh vật gây hại, thay cho việc dùng hóa chất. Xét theo quan điểm đó, trồng xen canh và luân canh đều tác động vào cấu trúc và các mối quan hệ của hệ sinh thái nông nghiệp nên được xem là biện pháp kiểm soát sinh học.

a) Trồng xen canh (trồng nhiều loài cây trên cùng một diện tích)
- Làm tăng độ đa dạng sinh học của quần xã trên đồng ruộng, tạo nơi ở và nguồn thức ăn cho nhiều loài thiên địch (ong kí sinh, bọ rùa, nhện, chim…). Các thiên địch này khống chế số lượng sâu hại theo quan hệ vật dữ – con mồi và vật kí sinh – vật chủ.
- Hệ sinh thái càng đa dạng thì lưới thức ăn càng phức tạp, khả năng tự điều chỉnh (cân bằng sinh học) càng cao, nên khó xảy ra hiện tượng một loài sâu hại bùng phát thành dịch.
- Sự xen kẽ nhiều loài cây còn làm "pha loãng" nguồn thức ăn và cản trở sâu hại chuyên tính tìm đúng cây kí chủ, hạn chế sự lây lan của chúng từ cây này sang cây khác.

b) Luân canh (thay đổi loài cây trồng theo mùa vụ trên cùng một mảnh đất)
- Mỗi loài sâu, bệnh hại thường chuyên tính với một loài cây kí chủ nhất định. Khi đổi sang trồng loài cây khác, sâu bệnh bị mất nguồn thức ăn và vật chủ, vòng đời bị gián đoạn nên số lượng của chúng giảm mạnh một cách tự nhiên.
- Biện pháp này đặc biệt làm giảm các sâu bệnh tồn lưu trong đất (tuyến trùng, nấm, vi khuẩn gây bệnh), vì chúng không tích lũy được qua nhiều vụ liên tiếp trên cùng một loài cây.

Kết luận: Cả hai biện pháp đều dùng chính các quy luật sinh thái (đa dạng sinh học, quan hệ dinh dưỡng, sự cân bằng của quần xã) để chủ động hạn chế sinh vật gây hại mà không dùng hóa chất, nên được coi là những biện pháp kiểm soát sinh học.

Đáp số