Giải Bài 1.11 trang 8 SBT Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Ý tưởng: Acid (ví dụ dung dịch HCl) và base (ví dụ dung dịch NaOH) có những tính chất hoá học đặc trưng khác nhau. Để chứng minh, ta tiến hành song song các thí nghiệm sau trên hai dung dịch và so sánh hiện tượng.

a) Thử với chất chỉ thị màu (quỳ tím và phenolphthalein)

- Lấy 2 mẩu giấy quỳ tím. Nhỏ dung dịch HCl lên mẩu thứ nhất, nhỏ dung dịch NaOH lên mẩu thứ hai.
- *Hiện tượng:* HCl làm quỳ tím chuyển sang đỏ; NaOH làm quỳ tím chuyển sang xanh.
- Nhỏ vài giọt dung dịch phenolphthalein không màu vào mỗi dung dịch: với HCl không đổi màu, với NaOH chuyển sang hồng.
- *Kết luận:* Acid và base tác dụng khác nhau lên chất chỉ thị → chứng tỏ hai loại chất có tính chất hoá học khác nhau.

b) Thử phản ứng với kim loại (ví dụ kẽm Zn)

- Cho một mẩu kẽm vào ống nghiệm đựng dung dịch HCl, một mẩu kẽm vào ống nghiệm đựng dung dịch NaOH.
- *Hiện tượng:* Với HCl có bọt khí thoát ra (khí hydrogen), kẽm tan dần; với NaOH (xét trong chương trình, ở điều kiện thường) không có hiện tượng rõ rệt.
- Phương trình: $Zn + 2HCl \rightarrow ZnCl_2 + H_2\uparrow$
- *Kết luận:* Acid tác dụng với kim loại giải phóng khí hydrogen, còn base thì không → tính chất khác nhau.

c) Thử phản ứng với oxide (ví dụ với oxide base CuO và oxide acid CO₂)

- Cho bột CuO (màu đen) vào dung dịch HCl và vào dung dịch NaOH.
- *Hiện tượng:* HCl hoà tan CuO tạo dung dịch màu xanh lam; NaOH không phản ứng với CuO.
- $CuO + 2HCl \rightarrow CuCl_2 + H_2O$
- Ngược lại, sục khí CO₂ vào dung dịch NaOH thì có phản ứng, còn với HCl thì không: $2NaOH + CO_2 \rightarrow Na_2CO_3 + H_2O$.
- *Kết luận:* Acid tác dụng được với oxide base, base tác dụng được với oxide acid → hai loại chất thể hiện tính chất đối lập nhau.

Kết luận chung: Qua các thí nghiệm a), b), c), các hiện tượng trái ngược nhau (đổi màu chỉ thị khác nhau, phản ứng với kim loại khác nhau, phản ứng với oxide khác nhau) chứng tỏ acid và base có tính chất hoá học khác nhau (đpcm).

Đáp số