Giải Bài 1.12 trang 8 SBT Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Sơ đồ tư duy: Quy trình viết và trình bày một báo cáo khoa học

Sơ đồ tư duy có *từ khoá trung tâm* là BÁO CÁO KHOA HỌC, từ đó toả ra hai nhánh lớn: (I) Quy trình viết báo cáo và (II) Trình bày (thuyết trình) báo cáo. Có thể mô tả bằng sơ đồ phân nhánh như sau:

```
┌─ Bước 1: Xác định vấn đề / mục tiêu nghiên cứu
├─ Bước 2: Thu thập thông tin, dữ liệu, tài liệu
(I) VIẾT ─────┼─ Bước 3: Xử lí, phân tích số liệu → rút ra kết quả
├─ Bước 4: Viết báo cáo theo bố cục chuẩn
└─ Bước 5: Kiểm tra, chỉnh sửa, hoàn thiện

BÁO CÁO
KHOA HỌC
┌─ Chuẩn bị: nội dung chính, phương tiện (slide, poster, bảng biểu)
(II) TRÌNH ────┼─ Thuyết trình: nói rõ ràng, đúng trọng tâm, đúng thời gian
BÀY ├─ Minh hoạ: dùng hình ảnh, sơ đồ, biểu đồ, số liệu
└─ Trả lời câu hỏi / thảo luận với người nghe
```

a) Nhánh (I) – Quy trình viết báo cáo khoa học gồm các bước nối tiếp nhau:
- Bước 1 – Xác định vấn đề và mục tiêu: nêu rõ câu hỏi/vấn đề khoa học cần giải quyết và mục tiêu của nghiên cứu.
- Bước 2 – Thu thập thông tin: tìm kiếm tài liệu, tiến hành thí nghiệm/quan sát để thu được số liệu, dữ liệu.
- Bước 3 – Xử lí và phân tích số liệu: sắp xếp, tính toán, lập bảng, vẽ biểu đồ để rút ra kết quả và nhận xét.
- Bước 4 – Viết báo cáo theo bố cục chuẩn, thường gồm:
- *Tên báo cáo (tiêu đề)*
- *Mở đầu / Đặt vấn đề* (lí do, mục tiêu)
- *Nội dung:* cơ sở lí thuyết – phương pháp – kết quả – thảo luận
- *Kết luận* (và kiến nghị nếu có)
- *Tài liệu tham khảo*
- Bước 5 – Kiểm tra và hoàn thiện: rà soát nội dung, số liệu, chính tả, cách trình bày trước khi hoàn thành.

b) Nhánh (II) – Trình bày (thuyết trình) báo cáo khoa học:
- Chuẩn bị: chọn lọc nội dung chính, chuẩn bị phương tiện hỗ trợ (bài trình chiếu/slide, poster, mẫu vật, bảng số liệu).
- Thuyết trình: trình bày mạch lạc, đúng trọng tâm, giọng nói rõ ràng, bảo đảm đúng thời gian quy định.
- Minh hoạ: sử dụng hình ảnh, sơ đồ, biểu đồ, số liệu để nội dung trực quan, dễ hiểu.
- Thảo luận: lắng nghe và trả lời câu hỏi, trao đổi với người nghe để làm rõ vấn đề.

Như vậy, sơ đồ tư duy thể hiện đầy đủ hai giai đoạn: viết (từ xác định vấn đề đến hoàn thiện báo cáo theo bố cục chuẩn) và trình bày (chuẩn bị – thuyết trình – minh hoạ – thảo luận).

Đáp số