Giải Câu hỏi trang 22 SGK Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Mở đầu: Do nước ta có 3/4 diện tích là đồi núi, nhiệt độ và các điều kiện tự nhiên thay đổi rõ rệt theo độ cao địa hình, hình thành 3 đai cao nối tiếp nhau (thể hiện rõ trên hình 3.1 — lát cắt các đai cao vùng núi). Mỗi đai có giới hạn độ cao, khí hậu, thổ nhưỡng và sinh vật đặc trưng khác nhau, chứng tỏ thiên nhiên nước ta phân hoá đa dạng theo độ cao.

a) Đai nhiệt đới gió mùa

- Độ cao: ở miền Bắc trung bình dưới 600 – 700 m, ở miền Nam lên đến 900 – 1 000 m.
- Khí hậu: mang tính chất nhiệt đới rõ rệt; mùa hạ nóng, nhiệt độ trung bình tháng đều trên $25^{\circ}\text{C}$; độ ẩm thay đổi tuỳ nơi.
- Đất: có hai nhóm chính — nhóm đất phù sa ở các đồng bằng (chiếm gần 24% diện tích đất tự nhiên cả nước) và nhóm đất feralit ở vùng đồi núi thấp (chiếm hơn 60%).
- Sinh vật: tiêu biểu là các hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh và các hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa (rừng thường xanh, rừng nửa rụng lá, rừng thưa nhiệt đới khô, rừng ngập mặn, rừng tràm, xavan…).

→ Ở độ cao thấp, thiên nhiên mang tính chất nhiệt đới điển hình.

b) Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi

- Độ cao: ở miền Bắc từ 600 – 700 m, ở miền Nam từ 900 – 1 000 m, lên đến 2 600 m.
- Khí hậu: mát mẻ, không có tháng nào nhiệt độ trên $25^{\circ}\text{C}$, mưa nhiều hơn, độ ẩm tăng.
- Có thể chia thành hai bậc:
+ Từ 600 – 700 m (hoặc 900 – 1 000 m) đến 1 600 – 1 700 m: khí hậu mát mẻ, độ ẩm tăng; đất feralit có mùn; phát triển hệ sinh thái rừng cận nhiệt đới lá rộng và lá kim.
+ Trên 1 600 – 1 700 m: nhiệt độ thấp, hình thành đất mùn; rừng kém phát triển, thành phần loài đơn giản; xuất hiện các loài cây ôn đới và các loài chim di cư.

→ Lên cao hơn, nhiệt độ giảm nên thiên nhiên chuyển dần sang tính chất cận nhiệt.

c) Đai ôn đới gió mùa trên núi

- Độ cao: từ 2 600 m trở lên (ở nước ta chỉ có ở vùng núi Hoàng Liên Sơn).
- Khí hậu: mang tính chất ôn đới, quanh năm nhiệt độ dưới $15^{\circ}\text{C}$, mùa đông nhiệt độ xuống dưới $5^{\circ}\text{C}$.
- Đất: chủ yếu là đất mùn thô.
- Sinh vật: có các loài thực vật ôn đới như đỗ quyên, lãnh sam, thiết sam…

→ Ở độ cao lớn nhất, thiên nhiên mang tính chất ôn đới.

Kết luận: Sự tồn tại nối tiếp của ba đai cao (nhiệt đới gió mùa → cận nhiệt đới gió mùa trên núi → ôn đới gió mùa trên núi) với khí hậu, đất và sinh vật biến đổi rõ rệt theo độ cao đã chứng minh thiên nhiên nước ta phân hoá đa dạng theo độ cao (đpcm).