Giải Câu hỏi trang 7 SGK Giáo dục công dân 9
Đề bài
NGỮ LIỆU: Tại chiến trường Đức Phổ, Quảng Ngãi, khi một sĩ quan Mỹ định châm lửa đốt quyển sổ tay thu được sau một trận càn, người thông dịch của ông đã cản: "Đừng đốt. Bản thân nó đã có lửa rồi!". Đó là cuốn nhật kí chứa đựng một tình yêu bao la với Tổ quốc, nhân dân, đồng đội, thể hiện lí tưởng sống cao đẹp của nữ bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm. Tấm gương người nữ anh hùng hi sinh khi tuổi đời còn rất trẻ đã tiếp thêm động lực cho những người ở lại quyết tâm chiến đấu vì lí tưởng cao cả: quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh!
"30.6.68. "Đời phải trải qua giông tố nhưng chớ cúi đầu trước giông tố"… Th. hãy bằng nghị lực, bằng niềm tin ở chính nghĩa, bằng lí tưởng cuộc đời mình mà đi tiếp những bước đường gai góc gian lao…
01.9.68. Th. hãy ngẩng cao đầu mà sống, sống với tình cảm trong sáng, với lí tưởng cao đẹp của mình. "Hãy giữ vững tinh thần của người cộng sản, tinh thần trong suốt như pha lê, cứng rắn như kim cương và chói lọi muôn nghìn hào quang của lòng tin tưởng"…
14.7.69… Ba má và các em yêu thương ở ngoài đó làm sao thấy hết được cuộc sống ở đây. Cuộc sống vô cùng anh dũng, vô cùng gian nan, chết chóc, hi sinh còn dễ dàng hơn ăn một bát cơm. Vậy mà người ta vẫn bền gan chiến đấu. Con cũng là một trong muôn nghìn người đó, con sống, chiến đấu và nghĩ rằng mình sẽ ngã xuống vì ngày mai của dân tộc… Con tự hào vì đã dâng trọn đời mình cho Tổ quốc".
(Theo Đặng Kim Trâm chỉnh lí, Vương Trí Nhàn giới thiệu (2005), Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm, NXB Hội Nhà văn, trang 46, 68, 160)
a) Em hãy chỉ ra mục đích sống của bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm và đồng đội.
b) Chi tiết nào trong những dòng nhật kí trên thể hiện suy nghĩ và hành động để đạt được mục đích đó?
c) Em hãy cho biết thế nào là sống có lí tưởng và ý nghĩa của việc sống có lí tưởng.
Mô tả hình bằng lời
Ảnh chân dung bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm (1942 – 1970).
Gợi ý trả lời
a) Mục đích sống của bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm và đồng đội
Mục đích sống của bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm và đồng đội là chiến đấu, cống hiến và sẵn sàng hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân và vì ngày mai tươi sáng của dân tộc. Đó chính là lí tưởng cách mạng cao đẹp "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" — đặt lợi ích của đất nước, của dân tộc lên trên hết, trên cả tính mạng của bản thân.
b) Chi tiết thể hiện suy nghĩ và hành động để đạt được mục đích
- *Về suy nghĩ (ý chí, niềm tin, lí tưởng):*
+ "Đời phải trải qua giông tố nhưng chớ cúi đầu trước giông tố" — thể hiện bản lĩnh kiên cường, không lùi bước trước gian khổ.
+ "Th. hãy bằng nghị lực, bằng niềm tin ở chính nghĩa, bằng lí tưởng cuộc đời mình mà đi tiếp những bước đường gai góc gian lao" — luôn giữ niềm tin vào chính nghĩa và lí tưởng.
+ "Th. hãy ngẩng cao đầu mà sống, sống với tình cảm trong sáng, với lí tưởng cao đẹp của mình" và "Hãy giữ vững tinh thần của người cộng sản, tinh thần trong suốt như pha lê, cứng rắn như kim cương và chói lọi muôn nghìn hào quang của lòng tin tưởng" — nuôi dưỡng tâm hồn trong sáng và lí tưởng cộng sản vững vàng.
- *Về hành động (việc làm cụ thể):*
+ "người ta vẫn bền gan chiến đấu" dù "chết chóc, hi sinh còn dễ dàng hơn ăn một bát cơm" — kiên trì chiến đấu trong hoàn cảnh vô cùng ác liệt.
+ "Con cũng là một trong muôn nghìn người đó, con sống, chiến đấu và nghĩ rằng mình sẽ ngã xuống vì ngày mai của dân tộc" — trực tiếp tham gia chiến đấu, sẵn sàng hi sinh.
+ "Con tự hào vì đã dâng trọn đời mình cho Tổ quốc" — cống hiến trọn vẹn cuộc đời cho đất nước.
c) Thế nào là sống có lí tưởng và ý nghĩa của việc sống có lí tưởng
- *Sống có lí tưởng* là việc mỗi người xác định được mục đích cao đẹp của cuộc sống và quyết tâm phấn đấu, cống hiến hết mình để thực hiện mục đích đó, vì lợi ích của bản thân, gia đình, xã hội và đất nước. Lí tưởng cao đẹp của thanh niên Việt Nam hiện nay là phấn đấu vì mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".
- *Ý nghĩa của việc sống có lí tưởng:*
+ Người sống có lí tưởng luôn có động lực, mục tiêu rõ ràng để nỗ lực hoàn thiện bản thân, vượt qua khó khăn, thử thách và góp phần thúc đẩy xã hội không ngừng phát triển.
+ Người sống có lí tưởng được xã hội công nhận, tôn trọng, tin tưởng và quý mến.
+ Lí tưởng sống cao đẹp góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc; đồng thời để lại tấm gương sáng, tiếp thêm niềm tin và động lực cho các thế hệ sau (như tấm gương bác sĩ Đặng Thuỳ Trâm).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
