Giải Câu hỏi 8 trang 12 SGK Hoá học 12

Lời giải

Bước 1. Xác định công thức các chất ban đầu.

- Glycerol là alcohol ba chức, có công thức cấu tạo:
$$\text{CH}_2(\text{OH})-\text{CH}(\text{OH})-\text{CH}_2(\text{OH})$$
- Palmitic acid là acid béo no, mạch không phân nhánh, 16 nguyên tử carbon:
$$\text{C}_{15}\text{H}_{31}\text{COOH} \quad (\text{tức } \text{CH}_3[\text{CH}_2]_{14}\text{COOH})$$

Bước 2. Hiểu bản chất chất béo.

Chất béo là trieste của glycerol với các acid béo (triglyceride). Khi tạo chất béo từ glycerol và palmitic acid thì cả ba nhóm $-\text{OH}$ của glycerol đều phản ứng ester hoá với $-\text{COOH}$ của palmitic acid (mỗi liên kết ester tách ra một phân tử $\text{H}_2\text{O}$).

Bước 3. Viết công thức cấu tạo của chất béo (tripalmitin).

Thay mỗi nguyên tử H của ba nhóm $-\text{OH}$ bằng gốc acyl $\text{C}_{15}\text{H}_{31}\text{CO}-$:

$$\begin{array}{l} \text{CH}_2-\text{OOC}-\text{C}_{15}\text{H}_{31} \\ | \\ \text{CH}\ -\text{OOC}-\text{C}_{15}\text{H}_{31} \\ | \\ \text{CH}_2-\text{OOC}-\text{C}_{15}\text{H}_{31} \end{array}$$

Viết gọn: $(\text{C}_{15}\text{H}_{31}\text{COO})_3\text{C}_3\text{H}_5$. Tên gọi: tripalmitin (glyceryl tripalmitate).

Bước 4. Kiểm tra lại.

- Công thức phân tử: $3\times\text{C}_{16}\text{H}_{31}\text{O}_2$ (gốc acyl + O) ghép với $\text{C}_3\text{H}_5$ → $\text{C}_{51}\text{H}_{98}\text{O}_6$.
- Đúng dạng trieste (3 nhóm $-\text{COO}-$), tạo từ 1 glycerol + 3 palmitic acid, phù hợp định nghĩa chất béo trong SGK. ✓

Đáp số