Giải Vận dụng trang 13 SGK Hoá học 12

Lời giải

Phân tích đề. Acid béo omega-3 và omega-6 là các acid béo không no, phân tử có chứa nhiều liên kết đôi $C=C$ trong mạch carbon (acid béo đa nối đôi). Cách gọi tên dựa trên vị trí liên kết đôi $C=C$ đầu tiên tính từ nhóm methyl $-CH_3$ ở cuối mạch:

- Omega-3 ($\omega\text{-}3$): liên kết đôi đầu tiên ở nguyên tử carbon số 3.
- Omega-6 ($\omega\text{-}6$): liên kết đôi đầu tiên ở nguyên tử carbon số 6.

Cả hai đều là acid béo thiết yếu — cơ thể người không tự tổng hợp được mà phải bổ sung qua thực phẩm.

a) Một số thực phẩm giàu acid béo omega-3.

Các omega-3 tiêu biểu là ALA ($C_{18}$, 3 nối đôi), EPA ($C_{20}$, 5 nối đôi) và DHA ($C_{22}$, 6 nối đôi), có nhiều trong:

- Các loại cá béo vùng nước lạnh (giàu EPA, DHA): cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá mòi, cá trích.
- Dầu cá (dầu gan cá).
- Hạt và dầu thực vật (giàu ALA): hạt lanh, hạt chia, quả óc chó, dầu hạt cải (canola).
- Rong tảo biển (nguồn DHA thực vật).

b) Một số thực phẩm giàu acid béo omega-6.

Omega-6 tiêu biểu là acid linoleic — LA ($C_{18}$, 2 nối đôi) và acid arachidonic — AA ($C_{20}$, 4 nối đôi), có nhiều trong:

- Các loại dầu thực vật chiết từ hạt: dầu hướng dương, dầu ngô (bắp), dầu đậu nành, dầu cây rum.
- Các loại hạt: hạt hướng dương, hạt bí, hạt vừng (mè).
- Đậu phụ và các sản phẩm từ đậu nành.
- Thịt gia cầm (gà, vịt), trứng (nguồn AA).

Lưu ý vận dụng (theo SGK). Omega-3 và omega-6 đều tốt cho tim mạch và sự phát triển cơ thể (đặc biệt DHA tốt cho não bộ, thị giác). Chế độ ăn hợp lý cần cân bằng tỉ lệ omega-6 : omega-3 (khuyến nghị khoảng $4:1$ đến $2:1$); nếu ăn nhiều dầu thực vật mà thiếu cá béo sẽ gây mất cân bằng, không có lợi cho sức khỏe.

Đáp số