Giải Bài 2 trang 17 SGK Hoá học 12

Lời giải

Hiện tượng quan sát được

- Khi đun nóng chất béo với dung dịch NaOH (có thêm một ít nước), lúc đầu chất béo không tan, nổi thành lớp riêng; sau một thời gian đun và khuấy, hỗn hợp trở nên đồng nhất, sánh lại.
- Khi để nguội và thêm dung dịch NaCl bão hoà vào rồi khuấy đều, thấy có lớp chất rắn màu trắng (xà phòng) tách ra và nổi lên trên bề mặt dung dịch.

Giải thích

a) Khi đun chất béo với dung dịch kiềm NaOH, chất béo (là trieste của glycerol với các axit béo) bị thuỷ phân trong môi trường kiềm — đó là phản ứng xà phòng hoá. Sản phẩm là muối natri của axit béo (xà phòng) và glycerol:

$$(RCOO)_3C_3H_5 + 3NaOH \xrightarrow{t^\circ} 3RCOONa + C_3H_5(OH)_3$$

Vì muối RCOONa và glycerol đều tan tốt nên hỗn hợp chuyển dần thành dung dịch đồng nhất, chất béo tan hết.

b) Khi thêm NaCl bão hoà, nồng độ ion trong dung dịch tăng cao làm giảm độ tan của xà phòng. Do đó xà phòng (RCOONa) tách ra khỏi dung dịch; vì xà phòng nhẹ hơn nên nổi lên trên tạo thành lớp chất rắn màu trắng. Đây chính là giai đoạn "muối hoá" để tách lấy xà phòng, còn glycerol vẫn tan lại trong dung dịch phía dưới.

Đáp số