Giải Câu hỏi trang 23 SGK Hoá học 12

Lời giải

## Phân tích cấu tạo và nhóm chức

a) Glucose ($C_6H_{12}O_6$)

- *Dạng mạch hở:* $CH_2OH-[CHOH]_4-CHO$
- Có 5 nhóm hydroxyl $-OH$ (trong đó có nhiều nhóm $-OH$ nằm liền kề nhau) $\Rightarrow$ là polyalcohol.
- Có 1 nhóm aldehyde $-CHO$ ở đầu mạch.
- *Dạng mạch vòng* (α- và β-glucose, vòng 6 cạnh): nhóm $-OH$ ở $C_5$ cộng vào nhóm $-CHO$ tạo thành nhóm $-OH$ hemiacetal ở $C_1$; vẫn còn các nhóm $-OH$ còn lại.

$\Rightarrow$ Glucose chứa: nhiều nhóm $-OH$ (ancol đa chức) và nhóm chức aldehyde $-CHO$ (dạng vòng có thêm nhóm $-OH$ hemiacetal).

b) Fructose ($C_6H_{12}O_6$)

- *Dạng mạch hở:* $CH_2OH-[CHOH]_3-CO-CH_2OH$
- Có 5 nhóm hydroxyl $-OH$ (nhiều nhóm liền kề) $\Rightarrow$ polyalcohol.
- Có 1 nhóm carbonyl của ketone $>C=O$ ở $C_2$.
- *Dạng mạch vòng* (vòng 5 cạnh): tạo nhóm $-OH$ hemiketal ở $C_2$.

$\Rightarrow$ Fructose chứa: nhiều nhóm $-OH$ (ancol đa chức) và nhóm chức ketone $>C=O$.

## Các phản ứng chứng minh nhóm chức

c) Chứng minh có nhiều nhóm $-OH$ liền kề (tính chất polyalcohol)

Cho glucose (hoặc fructose) tác dụng với $Cu(OH)_2$ ở nhiệt độ thường: $Cu(OH)_2$ tan tạo dung dịch phức màu xanh lam (phức đồng(II)–saccharide).

$$2C_6H_{12}O_6 + Cu(OH)_2 \rightarrow (C_6H_{11}O_6)_2Cu + 2H_2O$$

$\Rightarrow$ chứng tỏ cả glucose và fructose đều có nhiều nhóm $-OH$ kề nhau (đpcm).

d) Chứng minh nhóm aldehyde $-CHO$ của glucose

- *Phản ứng tráng bạc* với thuốc thử $AgNO_3/NH_3$, đun nóng, tạo kết tủa bạc (Ag):

$$CH_2OH[CHOH]_4CHO + 2AgNO_3 + 3NH_3 + H_2O \xrightarrow{t^o} CH_2OH[CHOH]_4COONH_4 + 2Ag\downarrow + 2NH_4NO_3$$

- *Phản ứng với $Cu(OH)_2$ khi đun nóng* (môi trường kiềm), tạo kết tủa đỏ gạch $Cu_2O$:

$$CH_2OH[CHOH]_4CHO + 2Cu(OH)_2 + NaOH \xrightarrow{t^o} CH_2OH[CHOH]_4COONa + Cu_2O\downarrow + 3H_2O$$

$\Rightarrow$ chứng tỏ glucose có nhóm chức aldehyde $-CHO$ (đpcm).

*Lưu ý:* Fructose tuy có nhóm ketone (không trực tiếp có $-CHO$) nhưng trong môi trường base (dung dịch $NH_3$) lại chuyển hóa thành glucose, nên fructose cũng cho phản ứng tráng bạc và tạo $Cu_2O$. Do đó hai phản ứng trên chỉ khẳng định được nhóm $-CHO$ khi xét glucose trong môi trường trung tính.

Đáp số