Giải Câu hỏi 2 trang 27 SGK Hoá học 12

Lời giải

Giải thích

a) Vì sao saccharose không phản ứng với thuốc thử Tollens

Phân tử saccharose được tạo bởi một gốc $\alpha$-glucose và một gốc $\beta$-fructose liên kết với nhau qua nguyên tử oxygen. Liên kết này hình thành đồng thời ở cả hai nhóm $-OH$ hemiacetal (ở C1 của glucose) và $-OH$ hemiketal (ở C2 của fructose).

Do cả hai nhóm $-OH$ đặc trưng này đều đã tham gia tạo liên kết nên trong dung dịch, phân tử saccharose không thể mở vòng để tạo ra nhóm chức aldehyde $-CHO$. Vì không có nhóm $-CHO$ (không có tính khử) nên saccharose không phản ứng với thuốc thử Tollens (không có phản ứng tráng bạc).

b) Vì sao sau khi đun nóng với acid loãng thì dung dịch lại phản ứng với thuốc thử Tollens

Khi đun nóng saccharose với dung dịch acid loãng, xảy ra phản ứng thủy phân tạo ra glucose và fructose:

$$C_{12}H_{22}O_{11} + H_2O \xrightarrow{H^+,\ t^\circ} C_6H_{12}O_6\ (glucose) + C_6H_{12}O_6\ (fructose)$$

Trong sản phẩm, glucose có nhóm chức aldehyde $-CHO$ nên có tính khử (fructose trong môi trường base của thuốc thử cũng chuyển hóa thành glucose). Vì vậy dung dịch sau thủy phân phản ứng được với thuốc thử Tollens, cho phản ứng tráng bạc:

$$CH_2OH[CHOH]_4CHO + 2[Ag(NH_3)_2]OH \xrightarrow{t^\circ} CH_2OH[CHOH]_4COONH_4 + 2Ag\downarrow + 3NH_3 + H_2O$$

Kết luận: saccharose không có nhóm $-CHO$ nên không phản ứng với thuốc thử Tollens; sau khi thủy phân trong acid, tạo ra glucose có nhóm $-CHO$ nên dung dịch phản ứng được với thuốc thử Tollens.

Đáp số