Giải Câu 4 trang 10 SGK Hoá học 12

Lời giải

Hai phương trình thuỷ phân của ester $CH_3COOCH_3$ (methyl acetate):

- Trong môi trường acid (xúc tác $H_2SO_4$ loãng, đun nóng) — phản ứng thuận nghịch:

$$CH_3COOCH_3 + H_2O \underset{t^o}{\overset{H_2SO_4}{\rightleftharpoons}} CH_3COOH + CH_3OH$$

- Trong môi trường base (dung dịch $NaOH$, đun nóng) — phản ứng một chiều (phản ứng xà phòng hoá):

$$CH_3COOCH_3 + NaOH \xrightarrow{t^o} CH_3COONa + CH_3OH$$

a) Điểm giống nhau:
- Đều là phản ứng thuỷ phân, phá vỡ liên kết ester $-COO-$ trong phân tử.
- Đều cần đun nóng.
- Đều tạo ra ancol (alcohol) là $CH_3OH$ (methanol).

b) Điểm khác nhau:

| Tiêu chí | Môi trường acid | Môi trường base |
|---|---|---|
| Tác nhân/xúc tác | $H_2O$, xúc tác acid $H_2SO_4$ | dung dịch $NaOH$ |
| Chiều phản ứng | Thuận nghịch (không hoàn toàn) | Một chiều (xảy ra hoàn toàn) |
| Sản phẩm (ngoài ancol) | Acid carboxylic $CH_3COOH$ | Muối $CH_3COONa$ |

Nhận xét: Thuỷ phân trong môi trường acid là phản ứng nghịch của phản ứng ester hoá nên thuận nghịch; còn thuỷ phân trong môi trường base (xà phòng hoá) xảy ra một chiều, triệt để vì tạo muối bền.

Đáp số