Giải Câu hỏi trang 18 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Sự sụp đổ của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta là kết quả của nhiều nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân chủ yếu sau:

a) Cuộc chạy đua vũ trang kéo dài làm suy giảm sức mạnh của hai cực (Mỹ và Liên Xô):
Trong nhiều thập kỉ, Mỹ và Liên Xô cùng các nước đồng minh đã chi phí khối lượng khổng lồ của cải và sức lực cho cuộc chạy đua vũ trang, đặc biệt là vũ khí hạt nhân. Điều này làm cho hai nước đứng đầu hai cực đều bị suy giảm thế mạnh về nhiều mặt (kinh tế, tài chính…) so với các cường quốc khác.

b) Sự vươn lên mạnh mẽ của các nước, trung tâm kinh tế khác làm suy giảm vị thế của hai cực:
Trong khi Mỹ và Liên Xô suy giảm thế mạnh thì các nước Tây Âu, Nhật Bản và nhiều nước công nghiệp mới vươn lên mạnh mẽ, trở thành những trung tâm kinh tế cạnh tranh gay gắt với hai cực. Trật tự hai cực theo đó dần bị xói mòn, không còn phù hợp với tương quan lực lượng mới trên thế giới.

c) Sự khủng hoảng, suy yếu rồi tan rã của Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu — nguyên nhân trực tiếp, mang tính quyết định:
Từ cuối những năm 80 của thế kỉ XX, Liên Xô lâm vào khủng hoảng trầm trọng về kinh tế - xã hội. Cùng với đó, chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu lần lượt sụp đổ (1989). Năm 1991, Liên Xô tan rã, dẫn đến sự sụp đổ của một trong hai cực. Trật tự thế giới hai cực I-an-ta đến đây hoàn toàn tan rã.

Kết luận: Trật tự thế giới hai cực I-an-ta sụp đổ chủ yếu do cuộc chạy đua vũ trang làm suy yếu cả hai cực, sự vươn lên của các trung tâm kinh tế khác và trực tiếp là sự khủng hoảng, tan rã của Liên Xô cùng hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu (1991).