Giải Luyện tập 1 trang 18 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Luyện tập 1 (trang 18) — Tóm tắt quá trình hình thành và tồn tại của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta

a) Quá trình hình thành

- Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc. Nhiều vấn đề quan trọng và cấp bách được đặt ra cho các nước Đồng minh: nhanh chóng đánh bại hoàn toàn chủ nghĩa phát xít; tổ chức lại thế giới sau chiến tranh; phân chia thành quả chiến thắng.
- Trong bối cảnh đó, từ ngày 4 đến 11/2/1945, Hội nghị I-an-ta (Liên Xô) được triệu tập với sự tham gia của nguyên thủ ba cường quốc: Liên Xô, Mỹ và Anh.
- Hội nghị đã đưa ra những quyết định quan trọng: thống nhất tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản; thành lập tổ chức Liên hợp quốc để duy trì hòa bình, an ninh thế giới; phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa các cường quốc, chủ yếu ở châu Âu và châu Á.
- Những quyết định của Hội nghị I-an-ta cùng những thỏa thuận sau đó của ba cường quốc đã trở thành khuôn khổ của một trật tự thế giới mới, gọi là Trật tự thế giới hai cực I-an-ta, đặc trưng là thế giới chia thành hai phe – tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa – do hai siêu cường Mỹ và Liên Xô đứng đầu mỗi cực.

b) Quá trình tồn tại và sụp đổ

- Từ năm 1945 đến đầu những năm 70 của thế kỉ XX: Trật tự hai cực I-an-ta được xác lập và phát triển, gắn liền với tình trạng đối đầu gay gắt giữa hai siêu cường và hai phe, biểu hiện tập trung là Chiến tranh lạnh, chạy đua vũ trang và các cuộc xung đột ở nhiều khu vực.
- Từ đầu những năm 70 của thế kỉ XX: xu thế hòa hoãn Đông – Tây xuất hiện; hai bên kí nhiều hiệp định, thỏa thuận hạn chế vũ khí, trật tự hai cực dần suy giảm.
- Cuối những năm 80 của thế kỉ XX: Liên Xô và Mỹ tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh (năm 1989); các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu lần lượt sụp đổ.
- Năm 1991: Liên Xô tan rã, dẫn tới sự sụp đổ hoàn toàn của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta, mở ra thời kì hình thành một trật tự thế giới mới.