Giải Câu hỏi trang 21 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Xu thế đa cực trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh

Đa cực là khái niệm chỉ trật tự thế giới có sự tham gia của nhiều cường quốc, nhiều trung tâm quyền lực khác nhau, trong đó không một nước nào giữ vai trò chi phối tuyệt đối. Những nét chính về xu thế đa cực bao gồm:

a) Sự suy giảm vai trò chi phối tuyệt đối của Mỹ và sự vươn lên của các trung tâm quyền lực khác

Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc (1991), Mỹ trở thành siêu cường duy nhất và ra sức thiết lập trật tự thế giới "một cực" do Mỹ đứng đầu. Tuy nhiên, tham vọng đó không thực hiện được. Vai trò, vị thế của Mỹ suy giảm tương đối, trong khi nhiều nước, nhiều trung tâm quyền lực khác không ngừng vươn lên, cạnh tranh ảnh hưởng với Mỹ.

b) Sự gia tăng vai trò của các trung tâm, tổ chức kinh tế, tài chính quốc tế và khu vực

Nhiều trung tâm và tổ chức quốc tế, khu vực ngày càng có vai trò quan trọng, tác động mạnh đến quan hệ quốc tế, tiêu biểu như: Trung Quốc, Liên bang Nga, Ấn Độ, Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)... Các nước lớn như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ ngày càng có tiếng nói, vị thế lớn hơn trong các vấn đề quốc tế.

c) Sự cạnh tranh, vừa hợp tác vừa đấu tranh giữa các nước lớn

Quan hệ giữa các nước lớn trong xu thế đa cực được điều chỉnh theo hướng vừa hợp tác, thỏa hiệp, vừa cạnh tranh, đấu tranh, kiềm chế lẫn nhau. Các nước lớn tăng cường sức mạnh tổng hợp (kinh tế, khoa học – công nghệ, quốc phòng...) để nâng cao vị thế và mở rộng ảnh hưởng trên trường quốc tế.

d) Xu thế đa cực ngày càng trở nên rõ nét

Từ sau Chiến tranh lạnh, nhất là từ đầu thế kỉ XXI, xu thế đa cực ngày càng phát triển và trở thành xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế. Đây là xu thế khách quan, phản ánh tương quan lực lượng mới trên thế giới, trong đó các nước đều vươn lên khẳng định vai trò, vị thế của mình, góp phần thúc đẩy xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển.