Giải Mở đầu trang 12 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Gợi ý trả lời

Phân tích hai hình ảnh (Hình 2.1 và Hình 2.2):

a) Những biến động thể hiện qua hai hình:

- Hình 2.1 (những chiếc xe hơi rao bán 100 USD, Mỹ 1929): Tấm biển "$100 WILL BUY THIS CAR. MUST HAVE CASH. LOST ALL ON THE STOCK MARKET" (Chỉ 100 USD mua được chiếc xe này. Phải trả tiền mặt. Tôi đã mất tất cả trên thị trường chứng khoán) phản ánh cuộc đại suy thoái kinh tế thế giới 1929 – 1933. Thị trường chứng khoán Mỹ sụp đổ khiến nhiều người phá sản, mất hết tài sản, phải bán rẻ cả ô tô để lấy tiền mặt. Đây là biến động lớn về kinh tế – xã hội: sản xuất đình đốn, thất nghiệp tràn lan, đời sống nhân dân điêu đứng.

- Hình 2.2 (Tổng thống Hin-đen-bua trao quyền Thủ tướng cho Hít-le, Đức 1933): phản ánh biến động về chính trị – sự lên nắm quyền của Đảng Quốc xã và sự xuất hiện của chủ nghĩa phát xít ở Đức. Hít-le lên cầm quyền đã thiết lập chế độ độc tài khủng bố, ráo riết chạy đua vũ trang, chuẩn bị gây chiến tranh.

→ Hai hình cho thấy trong những năm 1918 – 1945, châu Âu và nước Mỹ trải qua nhiều bước thăng trầm, đầy biến động trên các lĩnh vực kinh tế (khủng hoảng), chính trị (chủ nghĩa phát xít lên cầm quyền) và xã hội (thất nghiệp, bần cùng).

b) Mối liên quan giữa Quốc tế Cộng sản, đại suy thoái 1929 – 1933 và sự xuất hiện chủ nghĩa phát xít với tình hình đó:

- Sự ra đời của Quốc tế Cộng sản (1919): Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất và dưới ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga, cao trào cách mạng dâng cao ở châu Âu, nhiều đảng cộng sản ra đời. Quốc tế Cộng sản được thành lập để lãnh đạo, thống nhất phong trào cách mạng vô sản thế giới → thể hiện biến động về chính trị – xã hội, làm thay đổi cục diện chính trị các nước tư bản.

- Đại suy thoái kinh tế thế giới 1929 – 1933: là cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng nhất trong lịch sử chủ nghĩa tư bản, tàn phá nặng nề kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng về xã hội (thất nghiệp, mâu thuẫn xã hội gay gắt). Đây chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới những biến động tiếp theo.

- Sự xuất hiện chủ nghĩa phát xít: Để thoát khỏi khủng hoảng, các nước tư bản chọn những con đường khác nhau. Các nước Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản không có hoặc ít thuộc địa đã phát xít hoá bộ máy thống trị, thiết lập chế độ độc tài, chạy đua vũ trang và bành trướng xâm lược → đe doạ hoà bình, trở thành nguyên nhân sâu xa dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai.

→ Kết luận: Ba sự kiện trên có quan hệ nhân quả, nối tiếp nhau, cùng phản ánh và chi phối tình hình châu Âu và nước Mỹ giai đoạn 1918 – 1945: từ cao trào cách mạng (Quốc tế Cộng sản) → khủng hoảng kinh tế (đại suy thoái 1929 – 1933) → xuất hiện chủ nghĩa phát xít, đẩy thế giới đến nguy cơ một cuộc chiến tranh mới.