Giải Câu hỏi trang 17 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Ngữ liệu: đây là lời Xuân Tóc Đỏ "diễn thuyết" trước công chúng để biện hộ cho việc mình cố tình thua nhà vô địch quần vợt Xiêm La (nhằm giữ hòa khí bang giao mà giới cầm quyền dàn xếp).

Điểm đáng chú ý trong cách xưng hô của Xuân Tóc Đỏ:

a) Tự xưng "ta" – gọi người nghe là "mi", "công chúng", "quần chúng": Xuân đặt mình ở vị thế bề trên, như một bậc anh hùng, một "vĩ nhân" ban ơn, còn công chúng bị hạ xuống hàng thấp kém. Cặp đại từ "ta – mi" mang sắc thái trịnh trọng, kiểu cách của diễn văn chính trị, hoàn toàn lệch với thân phận thực của một kẻ hạ lưu, vô học, xuất thân nhặt bóng, bán thuốc lậu.

b) Giọng điệu hô hào, khoa trương, sáo rỗng: hàng loạt lời gọi tha thiết "Hỡi công chúng!", "Hỡi quần chúng!", kèm những từ ngữ đao to búa lớn "lẽ cực kì to tát", "lòng hi sinh cao thượng vô cùng", "ta vẫn yêu quý mi". Cách xưng hô này bắt chước, nhại lại khẩu khí của các nhà hùng biện, chính khách đương thời.

c) Mâu thuẫn trào phúng giữa xưng hô và bản chất: lời lẽ trang trọng, cao đạo ấy lại được dùng để tô vẽ, đánh tráo một hành vi gian dối (thua có sắp đặt) thành "hi sinh cao thượng". Sự chênh lệch giữa cái vỏ ngôn từ hoa mĩ với sự thật rỗng tuếch, bịp bợm bên trong chính là tiếng cười châm biếm.

→ Ý nghĩa: cách xưng hô "ta – mi", kẻ cả và khoa trương làm bật lên tính cách của Xuân Tóc Đỏ – một kẻ vô học nhưng gặp thời, trơ tráo, giỏi lừa bịp và tự huyễn hoặc; đồng thời tố cáo, giễu nhại thói "Âu hóa", cái xã hội thượng lưu "chó đểu", lố lăng, giả dối mà Vũ Trọng Phụng phê phán.