Giải Câu hỏi trang 17 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Nhận diện chi tiết: Đoạn trích là lời của nhân vật đang "diễn thuyết" (một bài diễn văn ngoại giao – thể thao đầy sáo rỗng). Xen giữa những câu nói là các ghi chú đặt trong ngoặc đơn: *(nó vỗ vào ngực)*, *(nó đấm tay xuống không khí)*, *(nó giơ cao tay lên)*, *(nó đập tay xuống)*. Đây chính là những chú thích sân khấu (lời chỉ dẫn hành động, điệu bộ) được nhà văn cài vào văn xuôi tự sự.

Ý nghĩa nghệ thuật:

- a) Ghi lại điệu bộ, cử chỉ – tăng tính trực quan như một màn kịch: Các ghi chú mô tả động tác tay chân khoa trương (vỗ ngực, giơ cao tay, đấm/đập tay xuống) đi kèm lời nói. Nhờ đó người đọc như được "xem" nhân vật đang biểu diễn trên sân khấu chứ không chỉ nghe lời; ngòi bút Vũ Trọng Phụng mang đậm chất kịch, chất hoạt kê.

- b) Tạo tiếng cười trào phúng, lột trần sự lố bịch – rởm đời: Có sự tương phản gay gắt giữa nội dung lời nói (đao to búa lớn: "giữ mối thiện cảm của nước lân bang", "không muốn hàng vạn mạng người làm mồi cho binh đao") với những điệu bộ hùng hồn, khoa trương một cách quá đà. Cử chỉ càng long trọng thì càng phơi bày sự giả dối, rỗng tuếch, khoác lác của kẻ đang diễn thuyết; tiếng cười châm biếm bật ra từ chính khoảng cách ấy.

- c) Bộc lộ thái độ mỉa mai của tác giả qua đại từ "nó": Người kể chuyện gọi nhân vật là "nó" ngay trong lời chỉ dẫn, giữ khoảng cách và hạ thấp đối tượng, thể hiện cái nhìn giễu cợt, khinh bỉ – đặc trưng của bút pháp trào phúng trong *Số đỏ*.

- d) Góp phần khắc họa tính cách và bản chất nhân vật: Chỉ qua vài động tác, nhân vật hiện lên như một "diễn viên" đóng kịch, một kẻ hãnh tiến ham thể hiện; hành động phóng đại tố cáo bản chất hình thức, giả tạo của cả một xã hội "thượng lưu" âu hóa rởm đời mà Vũ Trọng Phụng đả kích.

Kết luận: Những ghi chú trong ngoặc đơn là thủ pháp "kịch hóa" văn xuôi, vừa dựng cảnh sinh động vừa tạo tương phản trào phúng để châm biếm, lột trần sự lố lăng, giả dối của nhân vật và xã hội đương thời.