Giải Bài 7 trang 19 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Phong cách hiện thực của nhà tiểu thuyết Vũ Trọng Phụng thể hiện qua đoạn trích

Đoạn trích *Xuân Tóc Đỏ cứu quốc* cho thấy Vũ Trọng Phụng là một cây bút hiện thực sắc sảo, có khả năng bao quát và phơi bày bản chất giả dối, lố lăng của xã hội "thượng lưu" thành thị Việt Nam những năm 1930 dưới chế độ thực dân nửa phong kiến:

- Hiện thực được nhìn bằng con mắt tỉnh táo, lạnh lùng và đầy tính phê phán. Nhà văn không lí tưởng hóa mà lột trần sự thật: một trận quần vợt tầm thường bỗng được thổi phồng thành sự kiện "cứu quốc", việc Xuân Tóc Đỏ - một kẻ vô học, ma cà bông - được tung hô thành "vĩ nhân", "anh hùng cứu quốc", "bậc vĩ nhân" của dân tộc. Qua đó, tác giả vạch trần thói háo danh, sự đảo lộn mọi giá trị, cái "chó đểu" của xã hội đương thời.

- Tính điển hình cao. Xuân Tóc Đỏ là hình tượng điển hình cho loại người bịp bợm gặp thời; đám đông cuồng nhiệt tung hô là điển hình cho một xã hội mê muội, chạy theo hình thức, hư danh. Cái riêng (một trận đấu, một nhân vật) được nâng lên thành cái chung mang tính khái quát về thời đại.

- Cái nhìn hiện thực gắn với tiếng cười trào phúng, châm biếm sâu cay, hướng tới mục đích tố cáo, phê phán xã hội - đúng với tinh thần "tả chân" của Vũ Trọng Phụng.

b) Một số thủ pháp làm tăng khả năng bao quát hiện thực

- Nghệ thuật trào phúng, mâu thuẫn/tương phản: đối lập gay gắt giữa bản chất tầm thường, thấp kém của sự việc, con người với danh xưng cao quý, trọng đại được gán cho (kẻ vô lại → "vĩ nhân cứu quốc"; trận thể thao → vận mệnh đất nước). Sự vênh lệch ấy tạo tiếng cười và bóc trần bản chất giả trá.

- Phóng đại, cường điệu: đẩy các chi tiết, lời tung hô, phản ứng của đám đông đến mức quá đà, lố bịch để làm nổi bật cái phi lí, kệch cỡm của hiện thực.

- Dựng cảnh đám đông và không khí náo nhiệt (bao quát bằng "toàn cảnh"): miêu tả quần chúng, quan khách, dư luận reo hò, hô khẩu hiệu... giúp mở rộng phạm vi phản ánh từ một cá nhân ra cả một cộng đồng, một tầng lớp xã hội.

- Ngôn ngữ giễu nhại (nhại giọng diễn thuyết, giọng báo chí, giọng tung hô sáo rỗng): sử dụng chính thứ ngôn ngữ hoa mĩ, khoa trương của xã hội "văn minh rởm" để tự nó bộc lộ sự lố bịch.

- Nghệ thuật xây dựng tình huống trào phúng và chi tiết đắt giá: chọn tình huống "cứu quốc" bất ngờ, phi lí cùng những chi tiết gây cười để dồn nén, khái quát bản chất một thời đại.

- Kết hợp kể - tả - bình luận sắc sảo: giọng văn khách quan xen lời châm biếm kín đáo, mở rộng chiều sâu và sức tố cáo cho trang viết.