Giải Câu hỏi trang 20 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Đây là câu hỏi khởi động (trước khi đọc), yêu cầu chia sẻ trải nghiệm cá nhân để chuẩn bị tâm thế tiếp cận văn bản *Mùa lá rụng trong vườn* của Ma Văn Kháng — tác phẩm viết về tình cảm gia đình trong buổi giao thời. Có thể trình bày theo các ý sau:

a) Những thời điểm/tình huống thường bộc lộ rõ sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình

- Những dịp sum họp, đoàn tụ: ngày Tết, ngày giỗ, bữa cơm chiều cuối ngày, dịp lễ, kỳ nghỉ… Đây là lúc mọi người tạm gác công việc riêng để quây quần, cùng chuẩn bị, cùng chia sẻ, nhờ đó tình thân được nuôi dưỡng và bộc lộ.
- Những lúc gia đình gặp khó khăn, hoạn nạn: khi có người ốm đau, gặp thất bại, mất mát người thân, kinh tế túng thiếu… Chính trong nghịch cảnh, sự lo lắng, đỡ đần, hi sinh cho nhau mới hiện lên rõ nhất.
- Những sự kiện trọng đại, bước ngoặt của một thành viên: con thi đỗ, có việc làm, dựng vợ gả chồng, sinh con, một người đi xa hoặc trở về… Ở các thời điểm này, cả nhà cùng vui, cùng lo, cùng vun vén nên tình cảm được thể hiện đậm nét.
- Những khoảnh khắc đời thường bình dị: một câu hỏi han khi đi làm về, một hành động chăm sóc nhỏ, lời động viên lúc mệt mỏi… Sự gắn kết nhiều khi lặng lẽ bộc lộ ngay trong những điều tưởng như vụn vặt hằng ngày.
- Những lúc có mâu thuẫn, va chạm rồi hòa giải: sau giận hờn, hiểu lầm, nếu các thành viên biết bao dung, nhường nhịn và làm lành thì tình cảm gia đình lại càng thêm bền chặt.

b) Vì sao tình cảm gia đình lại bộc lộ rõ ở những thời điểm ấy

- Đó là những lúc con người dễ rũ bỏ vẻ ngoài, bộc lộ chân thật cảm xúc: niềm vui muốn được sẻ chia, nỗi buồn cần được nương tựa.
- Khó khăn, hoạn nạn là phép thử cho tình thân: lúc bình thường có thể mỗi người bận bịu, xa cách, nhưng khi biến cố xảy ra, trách nhiệm và tình yêu thương thôi thúc các thành viên xích lại gần nhau.
- Những dịp sum họp tạo ra không gian và thời gian chung, giúp các thế hệ giao tiếp, thấu hiểu, gìn giữ nền nếp, truyền thống — cội nguồn của sự gắn bó.
- Chính sự cho đi, hi sinh và bao dung ở những thời điểm đặc biệt mới làm nổi bật giá trị thiêng liêng, bền vững của mái ấm gia đình.

*(Đây là câu hỏi mở, học sinh nêu trải nghiệm riêng; những ý trên mang tính gợi ý, khuyến khích trình bày chân thành, có dẫn chứng từ chính cuộc sống của bản thân.)*