Giải Câu hỏi trang 25 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Đề bài: Suy đoán dụng ý và cảm hứng của tác giả khi kể một cách chi tiết về mâm cỗ Tết cũng như công phu chuẩn bị của nhân vật Lý (văn bản *Mùa lá rụng trong vườn* - Ma Văn Kháng).

a) Dụng ý nghệ thuật của việc miêu tả tỉ mỉ mâm cỗ Tết và công phu chuẩn bị của Lý

- Việc kể chi tiết từng món ăn, cách bày biện, sự chăm chút, khéo léo của Lý không đơn thuần là tả cảnh sinh hoạt, mà là một cách khắc họa tính cách nhân vật. Qua mâm cỗ, người đọc thấy Lý là người phụ nữ đảm đang, tháo vát, tinh tế, giàu năng lực quán xuyến gia đình; đồng thời cũng ngầm bộc lộ ở chị một phần cá tính thích phô diễn, coi trọng hình thức, hơn thua.

- Mâm cỗ Tết được chuẩn bị công phu còn là biểu tượng cho nếp nhà, cho giá trị văn hoá truyền thống của gia đình ông Bằng nói riêng và của người Việt nói chung: sự sum vầy, lòng thành kính với tổ tiên, ý thức gìn giữ phong tục ngày Tết. Chi tiết này tạo nên không khí thiêng liêng, ấm cúng của khoảnh khắc giao thừa, làm nền cho cảnh cúng gia tiên đầy xúc động ở đoạn sau.

- Sự tương phản kín đáo: giữa lúc gia đình đang có những rạn nứt, đổi thay do tác động của thời cuộc, mâm cỗ tươm tất vẫn được duy trì như một nỗ lực níu giữ sự bền vững, đầm ấm của tổ ấm. Qua đó, tác giả gợi suy ngẫm về những giá trị cần được nâng niu, bảo tồn trước sóng gió của cuộc sống thời hậu chiến, thời kinh tế thị trường manh nha.

b) Cảm hứng của tác giả

- Đằng sau những trang miêu tả tỉ mỉ ấy là cảm hứng trân trọng, nâng niu những giá trị văn hoá gia đình và truyền thống dân tộc. Ma Văn Kháng thể hiện tình yêu tha thiết với nếp sống, phong vị Tết cổ truyền, với vẻ đẹp của người phụ nữ Việt trong vai trò vun vén tổ ấm.

- Đồng thời là cảm hứng thế sự - trăn trở, âu lo trước sự biến đổi của các giá trị đạo đức, văn hoá trong đời sống gia đình thời hiện đại. Chi tiết mâm cỗ vừa là niềm tự hào, vừa là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ cội rễ, gốc rễ tinh thần của mỗi con người, mỗi gia đình.

- Cảm hứng ấy cho thấy quan niệm của nhà văn về "khả năng lớn lao của tiểu thuyết": từ những chi tiết đời thường, nhỏ nhặt (một mâm cỗ Tết) mà chạm tới những vấn đề lớn về con người, văn hoá và thời đại.

Kết luận: Việc miêu tả chi tiết mâm cỗ và công phu chuẩn bị của Lý là dụng ý nghệ thuật nhằm khắc họa nhân vật, tô đậm không khí và giá trị truyền thống ngày Tết, đồng thời gửi gắm cảm hứng vừa trân trọng vẻ đẹp văn hoá gia đình, vừa trăn trở thế sự trước những đổi thay của cuộc sống.