Giải Câu 1 trang 26 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 1 (trang 26) – Mùa lá rụng trong vườn (trích chương 2) – Ma Văn Kháng

a) Tóm lược các sự việc chính được kể trong đoạn trích

Đoạn trích xoay quanh khung cảnh gia đình ông Bằng vào chiều và tối ba mươi Tết, có thể tóm lược theo trình tự sau:

- Chiều ba mươi Tết, không khí trong ngôi nhà của ông Bằng rộn ràng chuẩn bị đón năm mới: nhà cửa được dọn dẹp, bàn thờ gia tiên được bày biện, mọi người trong nhà (vợ chồng Lý – Đông, Luận – Phượng…) mỗi người một việc để đón giao thừa.

- Chị Hoài – người con dâu trưởng cũ của gia đình, vợ của anh cả Tường đã hi sinh trong chiến tranh, nay đã có gia đình riêng ở quê – bất ngờ trở về thăm gia đình người bố chồng cũ đúng vào chiều cuối năm.

- Sự trở về của chị Hoài làm cả nhà xúc động, vui mừng; mọi người quây quần, hỏi han, ôn lại chuyện cũ. Tình cảm gắn bó, thủy chung của chị Hoài với gia đình chồng cũ hiện lên đầy trân trọng, cảm động.

- Cảnh cúng tất niên: ông Bằng chỉnh trang, xúc động đứng trước bàn thờ, thắp hương khấn vái, tưởng nhớ tổ tiên và những người thân đã khuất (trong đó có người con trai – anh Tường). Cuộc gặp gỡ giữa ông Bằng và chị Hoài trước bàn thờ là khoảnh khắc thiêng liêng, lắng đọng nhất.

- Sau lễ cúng, gia đình sum vầy bên mâm cơm tất niên đầm ấm, tiễn năm cũ, đón năm mới trong không khí thuận hòa, gắn bó của một gia đình còn giữ nếp gia phong truyền thống.

Như vậy, mạch sự việc chính là: chuẩn bị đón Tết → chị Hoài trở về → cảnh cúng tất niên và cuộc gặp gỡ xúc động → bữa cơm tất niên sum họp.

b) Đề xuất nhan đề riêng cho đoạn trích và cơ sở của đề xuất

Có thể đề xuất một số nhan đề như:

- *"Chiều ba mươi Tết"* (hoặc *"Chiều cuối năm"*): lấy theo thời gian – không gian bao trùm toàn bộ đoạn trích.

- *"Chị Hoài trở về"* (hoặc *"Người dâu trưởng"*): lấy theo nhân vật và sự việc trung tâm gây xúc động nhất.

- *"Bữa cơm tất niên"* (hoặc *"Sum họp"*): lấy theo sự việc kết đọng chủ đề đoàn tụ, giữ gìn tình thân.

Cơ sở đề xuất:

- Nhan đề được rút ra từ *sự việc trung tâm* và *thời điểm nghệ thuật* của đoạn trích (chiều ba mươi Tết, cảnh sum họp, sự trở về của chị Hoài) – tức là bám sát nội dung, cốt truyện.

- Nhan đề khái quát được *chủ đề, tư tưởng* mà nhà văn gửi gắm: sự trân trọng những giá trị truyền thống của gia đình Việt (đạo hiếu, tình nghĩa thủy chung, nếp nhà, sự gắn kết giữa các thế hệ) trong buổi giao thời của đời sống xã hội.

- Nhan đề gợi được *cảm xúc chủ đạo* của đoạn trích: sự ấm áp, thiêng liêng, xúc động của khoảnh khắc đoàn tụ cuối năm, đồng thời hàm ẩn nỗi băn khoăn về sự đổi thay của con người, gia đình.

(Học sinh có thể chọn một nhan đề và lí giải; điều quan trọng là nhan đề phải phản ánh đúng nội dung – chủ đề và có sức gợi.)