Giải Câu 2 trang 26 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Ấn tượng về nhân vật chị Hoài

- Một con người đằm thắm, nghĩa tình, thuỷ chung với gia đình chồng cũ. Chị Hoài từng là dâu trưởng của gia đình ông Bằng (vợ anh cả Tường – người đã hi sinh). Nay chị đã có một gia đình riêng đề huề, hạnh phúc với người chồng và các con, bận bịu công việc đồng áng, ruộng vườn nơi quê nhà. Vậy mà đúng chiều ba mươi Tết, chị vẫn từ quê xa lặn lội trở về sum họp với đại gia đình chồng cũ. Chi tiết ấy làm nổi bật tấm lòng son sắt, sự gắn bó bền chặt vượt lên mọi đổi thay của hoàn cảnh.

- Một người phụ nữ mộc mạc, chân quê mà vẫn tươi tắn, khoẻ khoắn. Chị hiện lên qua ngoại hình bình dị: "người thon gọn trong cái áo bông trần hạt lựu", "khuôn mặt rộng có cặp mắt hai mí đằm thắm và cái miệng cười rất tươi". Vẻ đẹp của chị không đài các mà đôn hậu, phúc hậu, toát ra từ nếp sống lao động bình dị.

- Một tâm hồn giàu yêu thương và chu đáo. Chị nhớ, hỏi han tường tận từng người trong nhà; mang theo quà quê (gạo nếp, giò...) làm quà Tết. Đặc biệt là giây phút chị gặp lại ông Bằng: cả hai cùng nghẹn ngào, xúc động. Tiếng gọi và những giọt nước mắt cho thấy tình cảm ruột thịt, thiêng liêng mà thời gian và những mất mát không thể xoá nhoà.

- Sự trở về của chị mang ý nghĩa như một điểm tựa tinh thần: chị khơi dậy, hâm nóng lại không khí ấm áp, đầm ấm của gia đình trong buổi cúng tất niên thiêng liêng, nối kết quá khứ với hiện tại, người còn với người mất.

=> Chị Hoài để lại ấn tượng sâu sắc như một biểu tượng đẹp của người phụ nữ Việt Nam: giàu tình nghĩa, thuỷ chung, nhân hậu; là hiện thân của những giá trị truyền thống tốt đẹp cần được gìn giữ giữa buổi giao thời nhiều đổi thay.

b) Nhận xét về cách tác giả khắc hoạ nhân vật

- Khắc hoạ qua ngoại hình chọn lọc: chỉ vài nét chấm phá về dáng người, khuôn mặt, nụ cười nhưng gợi lên trọn vẹn vẻ đẹp đôn hậu, chân quê của nhân vật.

- Khắc hoạ qua hành động, cử chỉ và lời nói: việc trở về, cách hỏi han, món quà quê, tiếng nghẹn ngào khi gặp ông Bằng... Tính cách nhân vật bộc lộ tự nhiên qua tình huống gặp gỡ, sum họp chứ không qua lời bình luận trực tiếp.

- Khắc hoạ qua điểm nhìn và tình cảm của các nhân vật khác (ông Bằng, vợ chồng anh Đông, Lý, Phượng...): sự mong đợi, vui mừng, trân trọng của mọi người dành cho chị giúp làm nổi bật vị trí, sức cảm hoá và vẻ đẹp tâm hồn của chị.

- Đặt nhân vật vào tình huống giàu kịch tính, xúc động (buổi chiều tất niên, khoảnh khắc gặp lại ông Bằng) khiến chiều sâu tình cảm và phẩm chất nhân vật được đẩy lên cao, chạm tới người đọc.

- Giọng văn trân trọng, thấm đượm cảm xúc, nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế: tác giả không lí tưởng hoá mà để nhân vật hiện lên vừa gần gũi, đời thường vừa đẹp đẽ, đáng quý.

=> Bằng bút pháp hiện thực kết hợp trữ tình, Ma Văn Kháng đã dựng nên hình tượng chị Hoài sống động, có sức lay động, đồng thời gửi gắm niềm trân trọng đối với những giá trị đạo lí, tình người bền vững của gia đình Việt Nam.