Giải Câu 6 trang 26 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Nghĩa tả thực của nhan đề gợi từ nội dung đoạn trích

Đoạn trích chương 2 của tiểu thuyết đặt bối cảnh vào những ngày giáp Tết trong khu vườn – ngôi nhà của ông Bằng. "Mùa lá rụng" trước hết là hình ảnh tả thực của thiên nhiên lúc giao mùa (cuối đông sang xuân): lá vàng lìa cành, cây trút lá để chuẩn bị cho một mùa đâm chồi mới. Không gian khu vườn gia đình chính là điểm tựa để nhà văn quan sát và suy ngẫm về con người.

b) Nghĩa ẩn dụ về sự vận động, đổi thay của gia đình và mỗi con người

Qua nội dung đoạn trích (cảnh chị Hoài trở về, cảnh cúng tất niên, cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ), nhan đề hé lộ tầng nghĩa ẩn dụ: mỗi con người, mỗi số phận trong gia đình cũng như những chiếc lá trong vòng tuần hoàn của tạo hóa – có lúc xanh tươi gắn bó, có lúc phải "rụng", rời xa, đổi thay. "Mùa lá rụng" tượng trưng cho sự chuyển giao thế hệ, cho những mất mát, biến động mà mỗi gia đình phải trải qua trước dòng chảy của thời cuộc.

c) Nghĩa ẩn dụ về sự tàn phai của những giá trị đạo đức, nền nếp gia phong

Đặt trong bối cảnh xã hội thời kỳ đầu đổi mới, nhiều giá trị truyền thống bị lung lay, nhan đề còn ẩn dụ cho nỗi lo âu về sự "rơi rụng" của những nề nếp, tình nghĩa, đạo lý gia đình. Những chiếc lá rụng gợi liên tưởng tới sự phai nhạt của các mối quan hệ, sự rạn nứt trong tổ ấm khi con người bị cuốn theo lối sống thực dụng. Đây là niềm trăn trở, cảnh tỉnh của nhà văn về việc gìn giữ cội rễ văn hóa – đạo đức của mỗi gia đình Việt.

d) Nghĩa ẩn dụ về niềm tin vào sự tiếp nối, hồi sinh

"Lá rụng" nằm trong quy luật tuần hoàn "lá rụng về cội": lá rụng để cây tích nhựa, đơm chồi mùa xuân. Hình ảnh chị Hoài – người con dâu cũ vẫn nặng lòng với gia đình, cùng không khí sum vầy ngày Tết trong đoạn trích – cho thấy niềm tin của tác giả: dù có mất mát, đổi thay, những giá trị tốt đẹp, tình cảm gắn bó và cội nguồn gia đình vẫn được nâng niu, tiếp nối và hồi sinh.

Kết luận: Từ nội dung đoạn trích, nhan đề *Mùa lá rụng trong vườn* mang ý nghĩa ẩn dụ nhiều lớp: vừa gợi quy luật vận động, đổi thay của con người và gia đình, vừa cảnh báo sự phai tàn của những giá trị đạo đức truyền thống, đồng thời gửi gắm niềm tin vào sự tiếp nối, gìn giữ cội nguồn – đúng như quy luật "lá rụng về cội" của tạo hóa và của đạo lý dân tộc.