Giải Câu 8 trang 26 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Mở ý: Đoạn trích chương 2 *Mùa lá rụng trong vườn* (Ma Văn Kháng) – cảnh chị Hoài trở về thăm gia đình ông Bằng chiều ba mươi Tết và giây phút gặp lại đầy xúc động giữa chị Hoài với ông Bằng – mang đậm những đặc điểm tiêu biểu của tiểu thuyết hiện đại Việt Nam thời kì Đổi mới. Có thể chỉ ra và phân tích các đặc điểm sau:

a) Nghệ thuật miêu tả và khám phá thế giới nội tâm nhân vật một cách tinh tế

Đây là đặc điểm nổi bật và cũng là điều tôi tâm đắc nhất. Tiểu thuyết hiện đại không dừng lại ở việc kể sự việc mà đi sâu vào đời sống tâm lí, những rung động bên trong con người. Trong đoạn trích, tác giả tập trung khắc họa khoảnh khắc gặp gỡ giữa ông Bằng và chị Hoài: ông Bằng "nghe thấy xôn xao tin chị Hoài lên", khi nhìn thấy chị thì "mặt thoáng một chút ngơ ngẩn. Rồi mắt ông chớp liên hồi, môi ông bật bật không thành tiếng, có cảm giác ông sắp khóc oà". Những chi tiết ngoại hình rất nhỏ (ánh mắt, đôi môi, dáng đứng "nghiêm trang chỉnh tề") được dùng để hé mở cả một dòng chảy cảm xúc dồn nén: niềm xúc động, nỗi nhớ, tình nghĩa gia đình thiêng liêng. Đó chính là bút pháp phân tích tâm lí sắc sảo của tiểu thuyết hiện đại.

b) Xây dựng nhân vật đa diện, mang chiều sâu tính cách và giá trị nhân văn

Nhân vật chị Hoài là một hình tượng giàu ý nghĩa: chị vốn là con dâu trưởng, chồng chị (con cả ông Bằng) đã mất, chị đã đi bước nữa và có gia đình riêng, nhưng vẫn giữ trọn tình nghĩa với gia đình chồng cũ. Sự trở về của chị không bị ràng buộc bởi bổn phận mà xuất phát từ tấm lòng thủy chung, nghĩa tình. Nhân vật vì thế không đơn giản, một chiều mà giàu chiều sâu đạo lí, thể hiện quan niệm của tác giả về vẻ đẹp của con người trong quan hệ gia đình.

c) Ngôn ngữ trần thuật kết hợp đối thoại, độc thoại và giọng điệu trữ tình

Đoạn trích đan xen lời kể của người trần thuật với lời đối thoại tự nhiên, đời thường giữa các nhân vật và những khoảnh khắc lắng đọng mang tính độc thoại nội tâm. Giọng văn khi thì khách quan miêu tả, khi thì thấm đẫm cảm xúc trữ tình, tạo nên tính đa thanh, nhiều giọng điệu – đặc trưng của tiểu thuyết hiện đại.

d) Đặt ra vấn đề đời sống mang tính thời sự: sự gắn kết và nguy cơ rạn vỡ của gia đình truyền thống trong buổi giao thời

Qua cảnh sum họp chiều cuối năm bên bàn thờ tổ tiên, tác phẩm gợi lên những giá trị văn hóa – đạo đức truyền thống của gia đình Việt (tình nghĩa, sự thủy chung, lòng hiếu kính), đồng thời ngầm đặt ra nỗi lo về sự xói mòn của những giá trị ấy trước biến động của đời sống xã hội thời kinh tế thị trường. Đây là cái nhìn hiện thực tỉnh táo, giàu tính triết lí và trách nhiệm – phẩm chất của tiểu thuyết hiện đại giai đoạn sau 1975.

Kết ý: Trong bốn đặc điểm trên, tôi tâm đắc nhất đặc điểm (a) – nghệ thuật miêu tả nội tâm và (d) – chiều sâu tư tưởng về gia đình, bởi chính hai điều này làm nên sức lay động của đoạn trích: từ một cảnh sinh hoạt đời thường, nhà văn đã chạm tới những vấn đề nhân sinh lớn lao và bền vững.