Giải Bài 3 trang 37 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Hai văn bản *Xuân Tóc Đỏ cứu quốc* (trích *Số đỏ* – Vũ Trọng Phụng) và *Mùa lá rụng trong vườn* (trích – Ma Văn Kháng) đặt cạnh nhau cho thấy tiểu thuyết hiện đại Việt Nam không đi theo một con đường duy nhất mà triển khai theo nhiều hướng tìm tòi khác nhau, cả về đề tài – cảm hứng, bút pháp – giọng điệu lẫn nghệ thuật xây dựng nhân vật và tổ chức trần thuật.

a) Đa dạng ở khuynh hướng và cảm hứng sáng tác
- *Xuân Tóc Đỏ cứu quốc* đi theo khuynh hướng hiện thực trào phúng: nhà văn phơi bày, lật tẩy cái lố lăng, giả dối của xã hội "Âu hóa" thành thị trước 1945, lấy cảm hứng phê phán – đả kích làm chủ đạo.
- *Mùa lá rụng trong vườn* đi theo khuynh hướng thế sự – đời tư: nhà văn hướng vào những biến động của một gia đình nền nếp thời hậu chiến, trước cơn lốc của cơ chế thị trường, với cảm hứng chiêm nghiệm, trăn trở về đạo đức, về sự bền vững của những giá trị truyền thống.
→ Cùng viết về đời sống xã hội nhưng một bên nhìn xã hội qua tiếng cười phê phán, một bên nhìn qua nỗi lo âu, suy tư về số phận con người và gia đình.

b) Đa dạng ở bút pháp và giọng điệu trần thuật
- *Xuân Tóc Đỏ cứu quốc* dùng bút pháp trào phúng, phóng đại, tương phản: tạo những tình huống nghịch lí (kẻ vô học, ma cà bông bỗng thành "anh hùng cứu quốc"), giọng điệu mỉa mai, giễu nhại, ngôn ngữ vừa đả kích vừa gây cười.
- *Mùa lá rụng trong vườn* dùng bút pháp hiện thực tâm lí – trữ tình: miêu tả tinh tế đời sống nội tâm, giọng điệu điềm tĩnh, suy tư, thấm đượm cảm xúc, nghiêng về phân tích, chiêm nghiệm hơn là châm biếm.

c) Đa dạng ở nghệ thuật xây dựng nhân vật
- Ở đoạn trích của Vũ Trọng Phụng, nhân vật (Xuân Tóc Đỏ, đám đông) mang tính chất nhân vật biếm họa: được khắc họa bằng những nét phóng đại, điển hình cho cái giả, cái rởm của xã hội, ít chú trọng chiều sâu nội tâm.
- Ở đoạn trích của Ma Văn Kháng, nhân vật (ông Bằng, chị Hoài, Lý…) là những con người đời thường có chiều sâu tâm lí, được khắc họa qua những rung động, mâu thuẫn nội tâm, qua các quan hệ gia đình phức tạp.

d) Đa dạng ở điểm nhìn và cách tổ chức tình huống
- *Số đỏ* chọn những tình huống hài hước, nghịch dị đặt giữa chốn đông người, điểm nhìn thiên về quan sát bên ngoài để gây cười và tố cáo.
- *Mùa lá rụng trong vườn* chọn những tình huống đời thường trong không gian gia đình (đoàn tụ, giỗ chạp, mâu thuẫn thế hệ), điểm nhìn đi sâu vào bên trong để soi tỏ tâm hồn nhân vật.

Kết luận: Qua hai văn bản, có thể thấy tiểu thuyết hiện đại giàu khả năng cách tân và biến hóa: mỗi nhà văn lựa chọn một hướng tiếp cận riêng về đề tài, bút pháp, giọng điệu và kiểu nhân vật. Chính sự đa dạng ấy làm nên sức sống phong phú của thể loại tiểu thuyết, đáp ứng những nhu cầu khác nhau trong việc phản ánh và lí giải hiện thực đời sống con người.