Giải Bài 4 trang 37 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Những nguyên tắc cần đảm bảo khi so sánh hai tác phẩm truyện:

- Xác định rõ cơ sở (tiêu chí) so sánh: hai tác phẩm phải được đặt cạnh nhau trên cùng một bình diện, phương diện (ví dụ: cùng đề tài, cùng kiểu nhân vật, cùng tình huống truyện, cùng điểm nhìn trần thuật, cùng chủ đề…). Tránh so sánh khập khiễng, lệch bình diện.

- Bảo đảm tính khách quan, công bằng: tôn trọng đặc trưng riêng, hoàn cảnh ra đời và phong cách của mỗi tác phẩm; không áp đặt, không thiên vị, không lấy tác phẩm này làm thước đo tuyệt đối để hạ thấp tác phẩm kia.

- So sánh trên cả hai chiều tương đồng và khác biệt, trong đó chú trọng làm nổi bật nét riêng, độc đáo của từng tác phẩm chứ không chỉ liệt kê giống – khác.

- Bám sát văn bản, dựa vào dẫn chứng cụ thể (chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ, nghệ thuật kể chuyện); không suy diễn chủ quan, không bịa đặt chi tiết.

- So sánh phải hướng tới mục đích: cắt nghĩa, lí giải và đánh giá giá trị nội dung, nghệ thuật, chứ không dừng ở việc phân biệt hơn – kém.

b) Ý nghĩa của việc đánh giá tác phẩm văn học (trong đó có tác phẩm truyện) dựa trên sự so sánh:

- Giúp người đọc nhận ra rõ hơn nét độc đáo, giá trị riêng và đóng góp của mỗi tác phẩm mà nếu đọc tách biệt khó thấy được.

- Qua so sánh, thấy được sự kế thừa, vận động, đổi mới và phát triển của văn học (giữa các tác giả, giai đoạn, trào lưu), từ đó hiểu tác phẩm trong một tương quan rộng hơn.

- Làm cho sự đánh giá trở nên sâu sắc, toàn diện, khách quan và có sức thuyết phục hơn, tránh nhận định phiến diện, cảm tính.

- Mở rộng tầm nhìn, bồi dưỡng năng lực cảm thụ và tư duy phản biện, giúp người đọc hình thành quan điểm thẩm mĩ của riêng mình.