Giải Câu hỏi 2 trang 33 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu hỏi 2 (trang 33) — Tác giả bài viết đã xác định mục đích so sánh hai tác phẩm như thế nào?

a) Vị trí nêu mục đích so sánh trong bài viết

Mục đích so sánh được tác giả bài viết tham khảo nêu ngay ở phần mở đầu (đặt vấn đề). Người viết không so sánh một cách tùy tiện mà xác lập rõ lí do và định hướng cho toàn bài: chọn hai truyện ngắn *Mảnh trăng cuối rừng* (Nguyễn Minh Châu) và *Những đứa con trong gia đình* (Nguyễn Thi) — hai tác phẩm tiêu biểu cùng ra đời trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ.

b) Nội dung mục đích so sánh mà tác giả xác định

Tác giả bài viết xác định mục đích so sánh hai tác phẩm là để:

- Chỉ ra điểm gặp gỡ, tương đồng: cả hai truyện đều thuộc dòng văn học cách mạng 1945 – 1975, mang cảm hứng sử thi và khuynh hướng lãng mạn, cùng ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, phẩm chất anh hùng và lòng yêu nước của con người Việt Nam trong chiến tranh. Đây là nét chung do hoàn cảnh lịch sử và không khí thời đại quy định.

- Làm nổi bật nét khác biệt, độc đáo riêng của mỗi tác phẩm: từ điểm chung ấy, mỗi nhà văn lại có cách khám phá, cách xây dựng nhân vật và bút pháp nghệ thuật riêng (chất trữ tình, lãng mạn giàu chất thơ ở Nguyễn Minh Châu; chất hiện thực đậm màu sắc Nam Bộ, sử thi gắn với truyền thống gia đình ở Nguyễn Thi).

- Rút ra ý nghĩa, đánh giá chung: qua việc so sánh, người viết hướng tới khẳng định sự phong phú, đa dạng của văn học Việt Nam thời kì kháng chiến chống Mỹ và đóng góp, sáng tạo riêng của từng tác giả; đồng thời giúp người đọc hiểu sâu, cảm nhận trọn vẹn hơn giá trị của mỗi tác phẩm.

c) Nhận xét cách xác định mục đích

Cách xác định mục đích của tác giả bài viết cho thấy: so sánh không phải là mục đích tự thân (so sánh để phân hơn kém), mà là phương tiện để làm sáng tỏ đặc điểm, giá trị của từng tác phẩm và nét chung của cả một giai đoạn văn học. Mục đích được nêu rõ ràng ngay từ đầu chính là cơ sở định hướng cho việc lựa chọn tiêu chí và triển khai các luận điểm so sánh ở phần thân bài.