Giải Câu hỏi trang 49 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích lời đề từ "Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn" (Ph. G. Lor-ca)

Lời đề từ là câu thơ được Thanh Thảo trích từ bài *Ghi nhớ* của chính Lor-ca, đặt ở đầu tác phẩm như một "chìa khóa" định hướng cho toàn bộ cảm hứng của bài thơ. Câu nói ấy gợi lên nhiều điều sâu sắc về con người và tâm hồn người nghệ sĩ Lor-ca:

a) Tình yêu tha thiết, gắn bó máu thịt với nghệ thuật. Cây đàn ghi ta là biểu tượng của nghệ thuật, của âm nhạc và thi ca Tây Ban Nha, cũng là hình ảnh gắn liền với cuộc đời Lor-ca. Nguyện ước được "chôn cùng cây đàn" cho thấy với Lor-ca, nghệ thuật là lẽ sống, là một phần không thể tách rời khỏi sinh mệnh; ông muốn mang theo cây đàn sang cả thế giới bên kia, nghĩa là suốt đời và cả sau khi chết vẫn một lòng thủy chung với nghệ thuật.

b) Nhân cách nghệ sĩ cao đẹp, khiêm nhường và tư tưởng cách tân táo bạo. Lor-ca là người khởi xướng, cách tân nền nghệ thuật Tây Ban Nha vốn già nua, trì trệ. Lời đề từ còn hàm ẩn một di nguyện: hãy biết "chôn" nghệ thuật của ông đi — nghĩa là đừng lấy ông làm thần tượng, làm vật cản để níu kéo, mà hãy vượt qua ông, để nghệ thuật tiếp tục phát triển. Đó là thái độ của một nghệ sĩ lớn: dám hy sinh cả cái tôi, mong muốn thế hệ sau bước tiếp chứ không dừng lại ở mình.

c) Bản lĩnh, khát vọng tự do và dự cảm về số phận bi kịch. Câu thơ cất lên tiếng nói kiêu hãnh của một con người dám sống, dám chết cho lý tưởng. Đặt trong hoàn cảnh Lor-ca bị chế độ phản động sát hại, lời đề từ còn mang màu sắc như một dự cảm, một lời tiên tri về cái chết oan khuất của chính người nghệ sĩ, đồng thời khẳng định khát vọng tự do và sự bất tử của tâm hồn nghệ thuật.

→ Như vậy, lời đề từ đã khắc họa chân dung một Lor-ca vừa là người nghệ sĩ hết lòng vì nghệ thuật, vừa là một nhân cách lớn với tư tưởng tiến bộ, giàu bản lĩnh và khát vọng tự do, qua đó thể hiện niềm trân trọng, ngưỡng mộ của Thanh Thảo.