Giải Câu hỏi 3 trang 33 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Xác định yêu cầu: Bài Câu hỏi 3 (trang 33) yêu cầu đọc lại bài viết tham khảo *So sánh hai tác phẩm "Mảnh trăng cuối rừng" (Nguyễn Minh Châu) và "Những đứa con trong gia đình" (Nguyễn Thi)* rồi chỉ ra những phương diện cơ bản mà người viết đã đặt lên để so sánh, đánh giá.

Đọc kĩ bài viết tham khảo, ta thấy tác giả không so sánh chung chung mà lần lượt đối chiếu hai truyện trên các phương diện then chốt sau:

a) Đề tài và cảm hứng chủ đạo (điểm tương đồng làm cơ sở cho việc so sánh)
- Cả hai tác phẩm cùng viết về đề tài chiến tranh và người lính, người dân trong kháng chiến chống Mĩ; cùng ra đời trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh và cùng mang cảm hứng ngợi ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng, vẻ đẹp của con người Việt Nam thời chống Mĩ. Đây là phương diện chung, tạo mặt bằng để đối sánh những nét riêng.

b) Nhân vật (trung tâm của sự so sánh)
- So sánh vẻ đẹp và cách xây dựng hình tượng nhân vật: Nguyệt trong *Mảnh trăng cuối rừng* mang vẻ đẹp lãng mạn, lí tưởng, toàn vẹn ("hạt ngọc" trong tâm hồn); còn Chiến, Việt trong *Những đứa con trong gia đình* mang vẻ đẹp đời thường, gần gũi, gắn với truyền thống gia đình.
- So sánh quan niệm nghệ thuật về con người của hai nhà văn thể hiện qua nhân vật.

c) Tình huống truyện và cốt truyện
- Đối chiếu cách tổ chức tình huống, cốt truyện: *Mảnh trăng cuối rừng* xây dựng tình huống gặp gỡ – kiếm tìm đầy chất lãng mạn; *Những đứa con trong gia đình* dựng cốt truyện theo dòng hồi tưởng đứt nối của nhân vật Việt.

d) Nghệ thuật trần thuật (điểm nhìn, giọng điệu, kết cấu)
- So sánh ngôi kể, điểm nhìn trần thuật và kết cấu: một bên trần thuật giàu chất thơ, lãng mạn; một bên trần thuật theo dòng ý thức, đậm màu sắc Nam Bộ.

đ) Ngôn ngữ và khuynh hướng thẩm mĩ (phong cách)
- So sánh ngôn ngữ, giọng văn và khuynh hướng thẩm mĩ: chất trữ tình – lãng mạn (khuynh hướng lãng mạn hóa hiện thực) ở Nguyễn Minh Châu, đối lập với chất hiện thực – sử thi đậm hơi thở đời sống và tính cách người Nam Bộ ở Nguyễn Thi.

Nhận xét: Các phương diện trên được so sánh theo cả hai bình diện nội dung (đề tài, chủ đề, hình tượng nhân vật, tình huống) và hình thức nghệ thuật (điểm nhìn, kết cấu, ngôn ngữ, giọng điệu, khuynh hướng thẩm mĩ), nhờ đó vừa thấy được nét tương đồng của văn học chống Mĩ, vừa làm nổi bật phong cách riêng của mỗi nhà văn.

Kiểm tra lại: Các phương diện nêu ra đều là những tiêu chí so sánh chuẩn của kiểu bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện theo SGK Ngữ văn 12 (KNTT) và bám sát nội dung bài viết tham khảo → đáp án hợp lí.