Giải Câu hỏi trang 13 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Trả lời:

Trong đoạn trích *Xuân Tóc Đỏ cứu quốc*, khi dựng chân dung các nhân vật, người kể chuyện đã sử dụng giọng điệu trào phúng, mỉa mai, châm biếm sâu cay – một giọng điệu bề ngoài có vẻ khách quan, trang trọng nhưng bên trong ẩn chứa tiếng cười giễu nhại, lật tẩy bản chất giả dối, kệch cỡm của cả một xã hội "thượng lưu" rởm đời. Có thể thấy rõ điều đó qua những phương diện sau:

a) Giọng điệu mỉa mai, giễu nhại thể hiện qua cách gọi tên và định danh nhân vật:
- Người kể chuyện dùng những từ ngữ có vẻ tôn xưng, kính trọng để gọi các nhân vật ("đức vua", "quan Toàn quyền", "nhà cải cách xã hội", "vĩ nhân", "anh hùng cứu quốc"…), nhưng chính sự tôn xưng phóng đại ấy lại tạo ra khoảng cách nực cười giữa cái danh và cái thực. Một tên lưu manh, ma cà bông như Xuân Tóc Đỏ được tung hô thành "bậc anh hùng cứu quốc", "vĩ nhân" – sự chênh lệch đó bật ra tiếng cười châm biếm.

b) Giọng điệu trào phúng qua nghệ thuật miêu tả ngoại hình và cử chỉ:
- Người kể chuyện tô đậm những chi tiết ngoại hình, điệu bộ lố lăng, kệch cỡm, phóng đại đến mức biếm họa (dáng vẻ ra oai, những cái vái, những lời hô hào, những bộ trang phục và tư thế "trịnh trọng") khiến nhân vật hiện lên như những con rối, những vai hề trên sân khấu. Cái nghiêm trang bên ngoài càng làm nổi bật sự rỗng tuếch, giả tạo bên trong.

c) Giọng điệu châm biếm qua lời bình luận "nửa đùa nửa thật", tạo mâu thuẫn trào phúng:
- Người kể chuyện thường xuyên xen vào những lời bình luận, đánh giá mang sắc thái ngợi ca giả tạo, tán dương thái quá; nhưng chính lối nói ngược, nói quá ấy phơi bày sự phi lí, đảo lộn các giá trị của xã hội đương thời: cái xấu được tôn vinh, cái giả được coi là thật, kẻ vô học – lưu manh được suy tôn là người có công. Tiếng cười vì thế vừa hài hước vừa thấm thía ý nghĩa phê phán.

→ Tóm lại, bằng giọng điệu trào phúng – mỉa mai – châm biếm ấy, người kể chuyện không chỉ khắc họa những chân dung biếm họa sắc nét mà còn kín đáo bày tỏ thái độ phê phán, lật tẩy tính chất "chó đểu", lố lăng, giả dối của xã hội tư sản thành thị Việt Nam trước Cách mạng.