Giải Câu hỏi trang 22 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) "Trò lố" là gì?

- Xét về mặt từ ngữ, "trò" là một hành động, một màn biểu diễn, một việc làm bày ra để người khác xem; "lố" nghĩa là quá mức bình thường, kệch cỡm, giả tạo đến mức gây phản cảm, lố bịch, buồn cười.

- Vậy "trò lố" là những hành động, việc làm giả dối, kệch cỡm, phô trương một cách quá đáng, trái với sự thật và bản chất bên trong, nhằm đánh lừa, che đậy hoặc đánh bóng bản thân, nhưng rốt cuộc lại để lộ ra sự giả tạo, hợm hĩnh nên trở thành đáng cười, đáng khinh.

- Trong tác phẩm, nhan đề "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" đã trực tiếp gọi tên bản chất màn kịch của Va-ren: hắn long trọng tuyên bố sẽ "chăm sóc" vụ Phan Bội Châu, bày ra cả một màn "thuyết phục", "dụ dỗ" người chí sĩ trong tù — nhưng tất cả chỉ là sự lừa bịp, mị dân, phản bội lại chính lí tưởng mà hắn từng rêu rao. Đó chính là những "trò lố" — vừa giả dối, vừa kệch cỡm, vừa đáng cười.

b) Trước một trò lố, người ta thường có những phản ứng như thế nào?

Trước một trò lố, tùy thái độ và cách nhìn, con người thường có những phản ứng sau:

- Chế giễu, cười mỉa, châm biếm: nhận ra sự giả dối, kệch cỡm nên bật cười, cười nhạo, vạch trần cái lố bịch của kẻ bày trò (như giọng điệu trào phúng, mỉa mai sắc sảo của tác giả Nguyễn Ái Quốc dành cho Va-ren).

- Khinh bỉ, coi thường, dửng dưng: không thèm chấp, lặng im, lạnh lùng quay lưng, tỏ thái độ bất hợp tác trước kẻ diễn trò (tiêu biểu là sự im lặng, thái độ "nhìn Va-ren" đầy khinh bạc của Phan Bội Châu — một sự im lặng đối lập hoàn toàn với những lời ba hoa của Va-ren).

- Vạch trần, lên án, phê phán: chỉ ra bản chất dối trá đằng sau trò lố để mọi người cùng thấy rõ, không để bị lừa gạt.

- Bất bình, phẫn nộ: khi trò lố ấy gây hại, xúc phạm đến lẽ phải, đến con người và chính nghĩa.

→ Nhìn chung, trước một trò lố, người ta thường không bị đánh lừa mà phản ứng lại bằng tiếng cười châm biếm, thái độ khinh thường và sự lên án — bởi cái lố bao giờ cũng tự phơi bày sự giả dối của nó.