Giải Bài 1 trang 28 SGK Ngữ văn 12
Đề bài
NGỮ LIỆU: Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.
Thế mà hơn tám mươi năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái, đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta. Hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa.
Trong Tuyên ngôn Độc lập, sau khi trích dẫn hai bản tuyên ngôn nổi tiếng của nước Mỹ và nước Pháp, tác giả Hồ Chí Minh đã viết:
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.
Thế mà hơn tám mươi năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái, đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta. Hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa.
Phân tích cách tác giả làm tăng tính khẳng định của các luận điểm ở những câu trên.
Gợi ý trả lời
Phân tích cách tác giả làm tăng tính khẳng định của các luận điểm
a) Dùng kết cấu phủ định của phủ định để khẳng định mạnh mẽ ở câu "Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được."
- Cụm từ "không ai chối cãi được" là một kết cấu phủ định (gồm từ phủ định *không* kết hợp với đại từ phiếm chỉ *ai* và động từ *chối cãi* mang nghĩa phủ nhận).
- Thực chất đây là phủ định cái phủ định (phủ định việc *chối cãi*), nên kết quả là một sự khẳng định được nâng lên mức cao nhất: không một ai, không bằng cách nào có thể bác bỏ. Nhờ đó, chân lí về quyền tự do, bình đẳng của các dân tộc được nêu trước đó trở thành điều tất yếu, hiển nhiên, tuyệt đối đúng.
- Đại từ chỉ định "Đó" đứng đầu câu có tác dụng quy chiếu dứt khoát, chốt lại những điều vừa trích dẫn thành một kết luận chắc chắn, không thể lay chuyển.
b) Dùng từ ngữ mang sắc thái khẳng định mạnh và quan hệ từ tạo sự đối lập gay gắt ở câu nói về thực dân Pháp.
- Từ nối "Thế mà" mở đầu đoạn tạo quan hệ tương phản gay gắt giữa *lẽ phải* (điều chính nghĩa) với *hành động của thực dân Pháp* (điều phi nghĩa). Sự đối lập này càng làm nổi bật và khẳng định chắc chắn tội ác của chúng.
- Cụm từ "trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa" dùng phụ từ "hẳn" để nhấn mạnh mức độ đối lập hoàn toàn, triệt để — không phải trái một phần mà trái ngược tuyệt đối. Nhờ đó luận điểm lên án thực dân Pháp được khẳng định dứt khoát.
- Các động từ mạnh, liệt kê dồn dập "lợi dụng… đến cướp… áp bức…" cùng việc chỉ mặt đối tượng "bọn thực dân Pháp", "chúng" làm cho lời kết tội trở nên đanh thép, giàu sức khẳng định.
Kết luận: Tác giả làm tăng tính khẳng định của luận điểm chủ yếu bằng kết cấu phủ định của phủ định ("không ai chối cãi được"), kết hợp với từ ngữ chỉ mức độ cao ("trái hẳn"), quan hệ từ tương phản ("Thế mà") và hệ thống động từ mạnh, khiến chân lí được nêu trở nên hiển nhiên, không thể bác bỏ, đồng thời tội ác của kẻ thù bị khẳng định một cách dứt khoát.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.
