Giải Câu hỏi 1 trang 33 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Nhận xét về cấu trúc của văn bản báo cáo (bài viết tham khảo)

Văn bản báo cáo kết quả bài tập dự án được chọn làm bài viết tham khảo có cấu trúc mạch lạc, sáng rõ, thể hiện đầy đủ đặc trưng của kiểu văn bản thông tin tổng hợp. Có thể hình dung cấu trúc ấy gồm các phần sau:

- Nhan đề và phần mở đầu (đặt vấn đề): nêu tên dự án, lí do – bối cảnh chọn đề tài, mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi và phương pháp thực hiện. Phần này trả lời cho câu hỏi: *Báo cáo về việc gì, nhằm mục đích gì, làm bằng cách nào?*

- Phần nội dung (triển khai kết quả): được tổ chức thành nhiều mục, tiểu mục có đánh số/đặt tiêu đề rõ ràng; trình bày tuần tự quá trình và kết quả thực hiện dự án. Ở đây người viết kết hợp lời thuyết minh với các phương tiện phi ngôn ngữ (bảng biểu, số liệu, sơ đồ, hình ảnh, trích dẫn tư liệu) để tăng tính khách quan, trực quan và sức thuyết phục.

- Phần kết luận: khái quát lại những kết quả nổi bật, rút ra ý nghĩa – bài học, nêu hạn chế và đề xuất/kiến nghị (nếu có).

- Phần tài liệu tham khảo / phụ lục: ghi nguồn tư liệu đã sử dụng và các minh chứng kèm theo.

Nhìn chung, cấu trúc này đi theo trình tự logic mở đầu → nội dung → kết luận, bảo đảm ba yêu cầu cốt lõi của một báo cáo: *tính chính xác – khách quan* (có số liệu, bằng chứng, trích nguồn), *tính mạch lạc* (hệ thống đề mục rõ ràng, liên kết chặt) và *tính thuyết phục* (kết hợp lí lẽ với dẫn chứng, phương tiện trực quan). Ngôn ngữ trong văn bản trung tính, khoa học, hạn chế bộc lộ cảm xúc chủ quan – rất phù hợp với mục đích thông tin.

b) Có nên xem kiểu cấu trúc này là một mô hình cần được áp dụng phổ biến hay không? Vì sao?

Theo em, nên xem đây là một mô hình tham khảo hữu ích và có thể vận dụng rộng rãi, nhưng không nên tuyệt đối hoá, áp dụng một cách máy móc, rập khuôn.

*Vì sao nên áp dụng phổ biến:*
- Cấu trúc ba phần (mở đầu – nội dung – kết luận) kèm tài liệu tham khảo là khung chung, chặt chẽ và khoa học, giúp người viết trình bày kết quả đầy đủ, dễ theo dõi, bảo đảm tính khách quan – minh bạch (có mục tiêu, phương pháp, số liệu, nguồn dẫn).
- Khung này có tính phổ quát, phù hợp với phần lớn các bài tập dự án ở nhà trường cũng như nhiều loại báo cáo trong học tập và đời sống, nên dễ học, dễ áp dụng và thuận tiện cho việc đánh giá.

*Vì sao không nên rập khuôn:*
- Mỗi dự án có mục đích, lĩnh vực, đối tượng và người tiếp nhận khác nhau; dự án khoa học tự nhiên, điều tra xã hội, dự án nghệ thuật… đòi hỏi cách tổ chức, liều lượng số liệu và hình thức minh hoạ không giống nhau. Nếu áp một khuôn cố định cho mọi trường hợp sẽ gò bó, làm giảm tính sáng tạo và sự phù hợp với nội dung.
- Cấu trúc chỉ là phương tiện phục vụ nội dung và mục đích giao tiếp; người viết cần linh hoạt điều chỉnh số lượng mục, thứ tự trình bày, tỉ lệ kênh chữ – kênh hình sao cho làm nổi bật kết quả và thuyết phục đúng đối tượng.

Kết luận: Nên coi cấu trúc của bài viết tham khảo là một *mô hình mẫu mang tính định hướng* để học tập và vận dụng phổ biến, song khi viết báo cáo cụ thể cần dựa trên mục đích, nội dung và người đọc để điều chỉnh linh hoạt, tránh biến nó thành một khuôn mẫu cứng nhắc.