Giải Câu hỏi trang 10 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Liên hệ đến những tác phẩm chính luận của Hồ Chí Minh đã học hoặc đã đọc

Văn chính luận là bộ phận quan trọng, chiếm khối lượng lớn trong sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh. Đây là những áng văn được viết ra không nhằm mục đích nghệ thuật thuần túy mà nhằm mục đích đấu tranh chính trị, tiến công trực diện kẻ thù, thức tỉnh và cổ vũ tinh thần đấu tranh của quần chúng, thể hiện những nhiệm vụ cách mạng của dân tộc qua từng chặng đường lịch sử. Có thể liên hệ tới một số tác phẩm tiêu biểu sau:

a) *Bản án chế độ thực dân Pháp* (1925)
- Viết bằng tiếng Pháp, xuất bản tại Pa-ri, gồm nhiều chương. Đây là tác phẩm chính luận sắc bén tố cáo đanh thép tội ác của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa trên mọi phương diện: thuế khóa, phu phen, bóc lột, đàn áp, đầu độc...
- Giá trị: giàu chất trí tuệ, giàu tính chiến đấu, kết hợp lí lẽ đanh thép với dẫn chứng xác thực và bút pháp châm biếm sắc sảo.

b) *Tuyên ngôn Độc lập* (1945)
- Được Người viết và đọc tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là áng văn chính luận mẫu mực, một *"thiên cổ hùng văn"* của thời đại mới.
- Giá trị: lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén (mở đầu bằng việc trích *Tuyên ngôn Độc lập* của Mĩ và *Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền* của Pháp), bằng chứng hùng hồn, tố cáo tội ác thực dân và khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.

c) *Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến* (19/12/1946)
- Ra đời khi thực dân Pháp bội ước, quyết cướp nước ta lần nữa. Bài viết ngắn gọn, giọng văn thống thiết mà hùng hồn, khơi dậy lòng yêu nước và ý chí quyết tâm: *"Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ."*

d) *Không có gì quý hơn độc lập, tự do* (1966)
- Ra đời trong kháng chiến chống Mĩ, kết tinh một chân lí lớn của dân tộc và thời đại, trở thành lời hiệu triệu, khẩu hiệu hành động của cả dân tộc.

e) *Di chúc* (công bố 1969)
- Tuy mang tính chất là những lời căn dặn cuối cùng, tác phẩm vẫn thấm đẫm tinh thần chính luận: bàn về Đảng, về đoàn kết, về nhân dân, về công cuộc xây dựng đất nước sau chiến tranh, thể hiện tầm nhìn và tấm lòng của một lãnh tụ vĩ đại.

Nhận xét chung: Các tác phẩm chính luận của Hồ Chí Minh đều có chung đặc điểm là ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứng thuyết phục, giàu tính luận chiến và mang đậm tính thời sự, phục vụ trực tiếp cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Qua đó ta thấy được vai trò của văn chương như một vũ khí đấu tranh và tài năng, tâm huyết của Người trong quan điểm sáng tác: *"Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy."*