Giải Câu hỏi trang 13 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Định hướng: Đoạn văn miêu tả cảnh nhà nước thuộc địa ráo riết chuẩn bị ("bài binh bố trận") để đón một sự kiện chính trị – ngoại giao quan trọng (cuộc viếng thăm của vua Xiêm). Qua giọng văn trào phúng sắc lạnh của Vũ Trọng Phụng, cuộc "bài binh bố trận" ấy bộc lộ những điều sau về bản chất của nó:

a) Bản chất phô trương, hình thức, nặng về bề ngoài

Toàn bộ sự chuẩn bị được tổ chức rình rang, khoa trương như một cuộc dàn dựng sân khấu: cờ quạt, nghi thức, việc huy động lực lượng… đều nhằm tạo ra vẻ long trọng, oai nghiêm ở bên ngoài. Đây thực chất là một "màn kịch" chính trị được diễn ra cho đẹp mắt chứ không xuất phát từ thực chất, cho thấy tính hình thức chủ nghĩa của bộ máy cai trị.

b) Bản chất lo sợ, bất an, thiếu tự tin của chính quyền thuộc địa

Để chuẩn bị cho sự kiện, cả bộ máy (cảnh sát, mật thám…) được huy động vào việc "giữ gìn trật tự", đề phòng, canh chừng, bắt bớ những đối tượng bị nghi ngờ. Sự đề phòng gắt gao ấy tố cáo tâm lí bất an, nơm nớp lo sợ của một nhà nước không thực sự vững vàng, luôn phải dùng đến bạo lực và giám sát để duy trì cái vẻ "ổn định".

c) Bản chất giả dối, lố lăng, kệch cỡm

Cái gọi là sự kiện chính trị trang nghiêm bị biến thành một trò hề, một "phường tuồng" nhốn nháo. Sự long trọng bên ngoài đối lập gay gắt với cái rỗng tuếch, nhố nhăng bên trong. Đó chính là bản chất bịp bợm, rởm đời của xã hội "thượng lưu" thực dân nửa phong kiến.

d) Ý nghĩa trào phúng – tố cáo

Bằng nghệ thuật trào phúng (cường điệu, đối lập, giọng điệu giễu nhại), tác giả vạch trần bản chất kệch cỡm, giả tạo và mục ruỗng của bộ máy cai trị thuộc địa. Cuộc "bài binh bố trận" trở thành một tấn hài kịch, qua đó nhà văn phê phán sâu cay xã hội đương thời.