Giải Câu 3 trang 13 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Khi công khai nêu quan điểm sáng tác, Hồ Chí Minh muốn hướng tới điều gì?

Quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh được nêu ra một cách công khai, dứt khoát trong nhiều bài viết, bài thơ (tiêu biểu là hai câu trong bài *Cảm tưởng đọc "Thiên gia thi"*: "Nay ở trong thơ nên có thép / Nhà thơ cũng phải biết xung phong"). Khi nêu công khai như vậy, Người muốn hướng tới những điều sau:

- Khẳng định vai trò, sứ mệnh chiến đấu của văn nghệ và trách nhiệm của người cầm bút. Người coi văn học là một thứ vũ khí sắc bén phục vụ sự nghiệp cách mạng, xem nhà văn, nhà thơ là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa – tư tưởng ("Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy").

- Định hướng, dẫn dắt đội ngũ sáng tác cùng đi theo một con đường: gắn bó văn học với đời sống cách mạng và kháng chiến, đặt lợi ích của dân tộc, của nhân dân lên trên hết. Việc nêu công khai chính là để mọi người cầm bút nhận thức rõ mục đích, đối tượng và nhiệm vụ của mình.

- Đề cao tính chân thật và tính dân tộc, chống lại lối viết cầu kỳ, xa rời quần chúng; đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc trước khi viết phải tự trả lời: *Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cái gì? Viết như thế nào?* — nghĩa là hướng người viết luôn xuất phát từ mục đích và đối tượng tiếp nhận để lựa chọn nội dung, hình thức phù hợp.

Tóm lại, nêu công khai quan điểm sáng tác, Hồ Chí Minh muốn xây dựng một nền văn học phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân, đồng thời định hướng tư tưởng nghệ thuật cho cả một thế hệ người cầm bút.

b) Tác động của quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh đến xu hướng phát triển của văn học cách mạng Việt Nam:

- Xác lập tính chiến đấu và tính hướng đích của văn học cách mạng. Từ quan điểm "văn học là vũ khí", văn học Việt Nam giai đoạn 1945 – 1975 phát triển mạnh theo khuynh hướng phục vụ chính trị, cổ vũ chiến đấu và sản xuất, gắn bó chặt chẽ với vận mệnh dân tộc.

- Đưa văn học đến gần quần chúng nhân dân. Yêu cầu về tính chân thật, tính dân tộc và việc xác định rõ "viết cho ai" khiến văn học hướng về công – nông – binh, sử dụng ngôn ngữ giản dị, trong sáng, dễ hiểu, mang đậm bản sắc dân tộc; hình tượng trung tâm là nhân dân và người chiến sĩ cách mạng.

- Hình thành đội ngũ nhà văn – chiến sĩ. Quan niệm nhà văn là chiến sĩ đã tạo nên một thế hệ cầm bút tự nguyện gắn ngòi bút với lý tưởng cách mạng (Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Quang Dũng, Nguyễn Thi, Phạm Tiến Duật...), coi sáng tác là một hình thức tham gia kháng chiến.

- Định hình một khuynh hướng thẩm mĩ chủ đạo: khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn cách mạng, ngợi ca chủ nghĩa anh hùng, tinh thần lạc quan và niềm tin vào thắng lợi.

Như vậy, quan điểm sáng tác của Hồ Chí Minh không chỉ soi sáng cho chính sự nghiệp văn học của Người mà còn trở thành phương châm, kim chỉ nam cho cả nền văn học cách mạng Việt Nam thế kỉ XX, góp phần quyết định tạo nên diện mạo, tính chất và những thành tựu của nền văn học ấy.