Giải Câu 4 trang 13 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Vì sao có thể nói Hồ Chí Minh đã để lại cho hậu thế một di sản văn học lớn?

Có thể khẳng định như vậy vì di sản văn học của Hồ Chí Minh lớn cả về giá trị, khối lượng và sự phong phú của thể loại:

- *Về giá trị:* nhiều tác phẩm của Người là những áng văn, bài thơ có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, kết tinh vẻ đẹp tâm hồn, trí tuệ và nhân cách của một nhà cách mạng, nhà văn hóa lớn; có sức sống lâu bền và ảnh hưởng sâu rộng.

- *Về khối lượng:* Người sáng tác một số lượng tác phẩm đồ sộ trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng.

- *Về thể loại:* di sản ấy phong phú, đa dạng, tập trung ở ba bộ phận chính:
1. *Văn chính luận* (tiêu biểu: *Bản án chế độ thực dân Pháp*, *Tuyên ngôn Độc lập*, *Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến*…) — sắc bén, giàu tính chiến đấu.
2. *Truyện và kí* (tiêu biểu: *Vi hành*, *Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu*…) — hiện đại, giàu tính chiến đấu và nghệ thuật trào phúng.
3. *Thơ ca* (tiêu biểu: *Nhật kí trong tù*, thơ chữ Hán và thơ tiếng Việt viết trong kháng chiến) — phần đặc sắc nhất trong sự nghiệp sáng tác của Người.

Sự kết hợp giữa giá trị cao, khối lượng lớn và thể loại đa dạng cho phép khẳng định Hồ Chí Minh đã để lại cho hậu thế một di sản văn học lớn.

b) Trong di sản đó, bộ phận nào chiếm ưu thế về khối lượng?

Thơ ca là bộ phận chiếm ưu thế về khối lượng và cũng là lĩnh vực nổi bật, thể hiện rõ nhất tài năng, tâm hồn và cốt cách của Hồ Chí Minh (với hàng trăm bài, trong đó riêng *Nhật kí trong tù* đã có 133 bài).

c) Điều này có thể được giải thích như thế nào?

Thơ ca chiếm ưu thế về khối lượng có thể được giải thích từ chính con người và hoàn cảnh sáng tác của Hồ Chí Minh:

- Người có một tâm hồn nghệ sĩ tinh tế, giàu cảm xúc, yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp — đó là cội nguồn tự nhiên dẫn đến sáng tác thơ.

- Thơ là thể loại hàm súc, ngắn gọn, có thể sáng tác trong mọi hoàn cảnh, kể cả những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn (bị giam cầm trong nhà tù Tưởng Giới Thạch, những năm tháng bận rộn việc nước, kháng chiến gian khổ). Nhờ vậy Người có thể làm thơ ngay cả khi không có điều kiện viết những tác phẩm dài.

- Thơ dễ nhớ, dễ thuộc, dễ lan truyền, phù hợp với mục đích tuyên truyền, cổ vũ, động viên tinh thần cách mạng của quần chúng — đúng với quan điểm sáng tác coi văn học là vũ khí phục vụ cách mạng của Người.

Chính sự gặp gỡ giữa tâm hồn nghệ sĩ và mục đích cách mạng, cùng với đặc trưng linh hoạt của thể loại, đã khiến thơ ca trở thành bộ phận có khối lượng lớn nhất trong di sản văn học Hồ Chí Minh.